Hoe King Henry VIII er voor zorgde dat ik met Dante en ‘Man on his Way’ in Londen kwam

Een paar weken geleden fietste ik ineens van mijn voorgenomen Dante-padje af door de Giro d’Italia. Overigens wel vanwege diezelfde Alighieri, Dante Alighieri. Want de uiteindelijke Giro-winnaar Bernal kan nu zalig slapen in een nieuw, roze pyjamashirtje met aan de binnenkant van de kraag de tekst ‘Disposto a salire alle stelle‘. ‘Gereed om naar de sterren op te stijgen.’ Lees hier maar na hoe dat alles in elkaar steekt. Maar nu ga ik me, zoals dat blijkbaar in wielertermen heet, herpakken. Voor die al  geplande etappe Franeker-Londen in mijn eigen Giro di Dante. Waarom Franeker daarin als startplaats fungeert,  is weer hier te vinden.

de City van Londen

De titel van mijn expositie daar in de Franeker Martinikerk, ‘De Mens op Weg’, is overigens wel frappant van toepassing. Want hoe kwam ik, mede met Dante in mijn  gezelschap,in Godesnaam terecht in Londen met de tentoonstelling ‘Man on his Way’? In de City nog wel. In die beroemde en beruchte Square Mile van banken en te duur betaalde directeuren, in de Dutch Church op een paar honderd meter van de Bank of England? Een Dutch Church, daar op die plek? Jazekers! En zelfs de aller, allereerste protestante kerk van Nederland.

oude afbeelding van de Dutch Church in Londen
het beroemde portret van Hendrik VIII, door hofschilder Hans Holbein de Jongere

Daar zit natuurlijk een verhaal aan vast. Een geschiedenisverhaal waarvoor ik even flink wat eeuwen terug moet. Naar King Henry VIII, naar Koning Hendrik VIII van Engeland, koning van 1509 tot 1547. Vooral bekend door zijn zes echtgenotes waarvan hij er twee liet onthoofden. Maar ook de man die ten eigen huwelijksfaveure ervoor zorgde dat Engeland zich uitwurmde onder de invloed van de almachtige Kerk van Rome en daardoor aan de basis stond van de oprichting van de Anglicaanse Kerk. De man die Roomse kerken en kloosters confisqueerde en daaraan een leuke belastingcent overhield. En de man die daardoor min of meer ongewild een steunpilaar werd voor de vele protestantse oproerbewegingen op het Europese vasteland. Je weet wel, Luther en zijn 95 stellingen (1517), Calvijn, hagenpreken, vervolgingen, inquisitie, brandstapels enz. Woelige tijden. Toch wel fijn, die vreedzame EU van tegenwoordig.

Om heel veel maar even heel kort samen te vatten, in 1550 kregen vervolgde, gevluchte protestanten uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden een deel van zo’n geconfisqueerde kerk toegewezen. Henry’s zoon en opvolger Edward VI schonk de Austin Friars Church in Londen aan die vluchtelingen en aan Nederlandse ex-pats avant la lettre. Want hoezo zou ‘buitenlandse werknemers’ alleen iets van deze tijd zijn? Hollandse brouwers, wevers, kunstenaars en allerlei andere vaklui gingen eeuwen geleden de Oost-Europeanen van nu al voor naar Engeland. Brexit? Hoezo?

Edward VI schenkt de permissie om in 1550 een congregatie voor Europese Protestanten op te zetten in Londen, schilderij toegeschreven aan Johann Valentin Haidt (1700-1780)
nog een paar oude foto’s van de Austin Friars Church

Die eerste protestante Nederlandse kerk werd in ons land zelfs heel lang aangeduid als ‘de Moederkerk’. En in die Moederkerk mocht ik dus in 2006 exposeren. Omdat de toenmalige dominee ervan mijn ‘De Mens op Weg’ in Franeker had bewonderd en gelijk dacht ‘maar dat wil ik ook in Londen’. Zogezegd zogedaan, want mij leek dat ook geen onaardig idee. En Dante hoefde ik niet te vragen, die was al een poosje dood.

ik zit even bij te komen in de voortuin van de Dutch Church
een wat ruimere blik op de kerk
een kijkje binnenin, vlak voor de opening van de expositie

Maar bovenstaande foto’s geven wel aan dat er sinds 1550 toch wel iets met die kerk was gebeurd. Om nou te zeggen dat die er nog middeleeuws uitziet? Nee, niet echt. Dat is de schuld van Hitler. In oktober 1940 werd de Dutch Church, net als veel andere gebouwen in Londen, door Duitse bommen compleet vernietigd. Maar in 1954 stond er weer een hele nieuwe, op dezelfde historische plek.

schilderij dat de officiële opening van het nieuwe kerkgebouw weergeeft

En daar dus vond op 5 maart 2006 de opening plaats van mijn ‘Man on his Way’. Met de Nederlandse ambassadeur als eregast. Samen met eigenlijk  ook Dante. Want zijn Divina Commedia lag ten slotte ten grondslag aan een aantal schilderijen daar.

in gesprek met de Nederlandse ambassadeur in Londen bij de vernissage van ‘Man on his way’
nog wat foto’s van de opening

Toch nog even terug naar de niet zo brave Hendrik. Want die man is uitermate boeiend net als de tijd waarin hij leefde en die hij ook sterk beïnvloedde. Door mijn tentoonstelling in Londen ben ik me er veel meer voor gaan interesseren en dus over gaan lezen. Zo schreef de Hilary Mantel een prachtige roman-trilogie over onze Henry en zijn raadsman Thomas Cromwell (Wolf Hall, Het boek Henry, De spiegel & het licht). Ze kreeg er zelfs twee keer de zeer begeerde Booker Prize voor. Maar ook verslind ik elk nieuw deel in de serie over de gebochelde Londense advocaat Matthew Shardlake van schrijver C.J.Sansom. Een fictief karakter dat spannende avonturen beleeft binnen een historisch volstrekt verantwoord raamwerk van historisch gegevens en feiten. Echt meeslepende verhalen. Dikke pillen met waar voor je geld. Ze beginnen nu ook, zo zag ik, in Nederlandse vertalingen te verschijnen. En met Dante ben ik ook nog steeds niet klaar. Tot volgende week.

TOOS

9 gedachten over “Hoe King Henry VIII er voor zorgde dat ik met Dante en ‘Man on his Way’ in Londen kwam”

  1. Hè, heerlijk! Genoten van dit verhaal. Wat ben jij toch enorm op de hoogte van de geschiedenis, fantastisch gewoon. Misschien is Mantel ook wel iets voor mij. Ik ga in elk geval mijn licht eens opsteken. En Sansom? We zullen zien. Voorlopig ligt er nog een pil van Ayn Rand op mij te wachten.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.