Tagarchief: Alexander de Grote

Er werd wat afgedronken in het oude Perzië


Drents Museum in Assen

Naarmate je meer hebt gereisd door allerlei landen, blijft er steeds minder nieuws te ontdekken over. Een ijzeren logica die Johan Cruijff wel zou hebben aangesproken, vermoed ik zomaar. Dus zaten levensgezel en ik een poosje geleden wat te brainstormen over nog te bezoeken interessante streken. Interessant in de zin van een combinatie van oude cultuur buiten Europa, oude steden, gevarieerde landschappen en ook nog een aangenaam klimaat. Daarbij passeerde ook Iran de revue. Regelmatig in het nieuws, nietwaar? Als Trump himself er niet voor zorgt, doen de zuurdoordesemde ayatollahs daar ’t wel. Er is altijd wel iets met politieke verdragen, Yemen of Sjiieten en Soennieten. Maar daarnaast is het land ook een bakermat van zeer oude beschavingen. En met een zeer vriendelijke, nieuwsgierige en behoorlijk hoog opgeleide bevolking zoals we hoorden van vrienden en relaties die er zijn geweest. Een mogelijke reisoptie dus. Reden dan ook om naar Assen af te reizen. Assen? Iran? Ja hoor. Want in het Drents Museum draait nog tot 18 november de tentoonstelling ‘Iran-Bakermat van de beschaving’.

overzicht van deel van de expositie

In dat Drents Museum ben ik al regelmatig geweest. Heel vaak  weten ze er echt interessante exposities te organiseren over oude culturen. Zo ook nu over Iran, grotendeels eigenlijk het oude Perzië. Een regio die deel uitmaakte van een veel groter gebied waar zo’n 12.000 jaar geleden de landbouw zich kon ontwikkelen door een gunstige geografische ligging en een gevarieerde flora en fauna.

de regio

Jaren geleden las ik al over het waarom daarvan in het uitermate interessante boek ‘Zwaarden, Paarden & Ziektekiemen’ van Jared Diamond. Een aanrader. Die weet heel boeiend duidelijk te maken waarom juist in dat gebied de landbouw kon ontstaan. Met ook weer alle gevolgen van dien. Zoals een zich steeds meer ontwikkelende beschaving waarvan nu in Assen prachtige uitvloeiselen zijn te zien. In deze context trouwens een heel toepasselijk woord, dat uitvloeiselen. Want er werd blijkbaar heel wat afgedronken in dat oude Perzië van duizenden jaren geleden. Prachtige drinkbekers en voorraadvaatjes voor de inhoud daarvan tonen dat.

schenkkan 850-550 v.Chr.
schenkkannen in de vorm van een bultrund 1150-850 v.Chr.

drinkbeker waarbij het mannetje uit zijn eigen beker lijkt te drinken, 800-700 v.Chr.
zilveren drinkbeker 850-550 v.Chr.
massief gouden drinkbeker 559-331 v.Chr
deel van de gouden beker

Eigenlijk heel intrigerend dat de vormen  hier en daar heel sterk doen denken aan de geabstraheerde bronzen dierenbeelden zoals die nu in de moderne Nederlandse kunst worden gemaakt. Door bijvoorbeeld Frans van Straaten en Evert den Hartog. Qua vormgeving trouwens ook niet altijd lekker makkelijk om uit te drinken, zo lijkt me. Vooral voor die gouden beker moest je toch wel regelmatig naar de sportschool om je armspieren te oefenen. Twee kilo zwaar zonder vloeibare inhoud!

Maar ja, wie ’t breed heeft, laat ’t breed hangen. Je bezit ten slotte niet zomaar van de 6e tot de 4e eeuw voor Christus een rijk dat groter was dan het Romeinse Rijk daarna ooit zou worden. Met bijvoorbeeld het legendarische Persepolis als een van de hoofdsteden. Gesticht door Darius I, ook wel de Grote genoemd. Dat ie groot was, wilde hij ook wel heel graag weten. Daar getuigt een in de expositieruimte op ware grootte nagebouwd reliëf van.

het reliëf zoals getoond op de expositie
het reliëf in werkelijkheid

Met in de rots uitgehouwen teksten in verschillende talen van die tijd over zijn glorieuze overwinningen. Logisch ook dat hij één voet zet op een op de grond liggende verslagen koning met nog een hele rij geketende vorsten voor hem. Trump kan er alleen maar van dromen. Maar dat aan alle machtsplezier ooit een eind komt, bewees Alexander de Grote toen hij uiteindelijk Darius III over de kling joeg en een eind aan dat grote Perzische imperium maakte.

Al met al een heel interessante en mooi vorm gegeven expositie. Met veel kleine, prachtig uitgewerkte voorwerpen maar ook imposante beelden. Klik maar eens hier voor een korte video over dit alles op MuseumTV . Een site met heel veel museumvideo’s over exposities.

Hulde dus voor het Drents Museum. En wie weet voor levensgezel en mij die extra impuls om toch maar eens naar Iran te gaan. Tot volgende week.

TOOS

Advertenties

Turner the Great in Zwolle en Enschede


Self-Portrait c.1799 Joseph Mallord William Turner 1775-1851 Accepted by the nation as part of the Turner Bequest 1856 http://www.tate.org.uk/art/work/N00458
zelfportret van de jonge Turner

Alexander de Grote,Karel de Grote, Tsaar Peter de Grote, Catharina de Grote. Allemaal figuren uit de geschiedenis die meestal door hun dadendrang bij landje-pik spelen die toevoeging van groot verdiend schijnen te hebben. Maar in de kunst? Kom je daar die toevoeging “de Grote” tegen? Niet naar mijn weten. Blijkbaar is kunst daarvoor niet het geëigende terrein. En toch vind ik dat sommige kunstenaars er voor in aanmerking komen. Zeker Engelsman Joseph Mallard William Turner (1775-1851). Turner the Great dus. Niet William the Great, dat klinkt te gewoon.

Waarom Turner zo groot is? Dat valt nog tot 3 januari te bekijken in Zwolle en Enschede. Bij een dubbeltentoonstelling: Gevaar & Schoonheid-Turner en de traditie van het sublieme. In Museum de Fundatie en Rijksmuseum Twenthe. Twee regionale, middelgrote musea die geweldig scoren met deze exposities. Maar waarom juist daar? Omdat we in Nederland maar één, let wel ÉÉN, schilderij van deze wereldberoemde schilder in een openbare collectie hebben. Een kleintje, in de Fundatie. Verder nergens, in heel Nederland niet. Heel verwonderlijk eigenlijk.

het enige schilderij van Turner in Nederland
het enige schilderij van Turner in Nederland

In Londen, in de Tate Britain, hebben ze zalen vol. En in de National Gallery wereldberoemde hoogtepunten uit zijn oeuvre. Want Turner liet na zijn dood de inhoud van zijn atelier als erfenis achter voor de Britse staat. Zo’n 300 olieverfschilderijen en duizenden schetsen en aquarellen. Een aantal jaren geleden liep ik er rond. Helemaal verlekkerd, als een groupie in volle bewondering. Want die man was echt goed en uniek!

The fighting Temeraire tugged to its last berth
The fighting Temeraire tugged to its last berth
Rain, Steam and Speed-the Great Western Railway
Rain, Steam and Speed-the Great Western Railway

Stel ’t je maar eens voor. Het Impressionisme, laat staan het latere Expressionisme, wist nog bij lange na niet dat het ergens in de jaren na 1860 geboren ging worden. Na de dood van Turner dus. Ook de verftube was nog niet uitgevonden. Hij kon daardoor niet, zoals de impressionisten, voluit in de openlucht schilderen met olieverf. Turner kon alleen maar heel veel schetsen en aquarelleren tijdens zijn wandelingen in de natuur en zijn reizen in het buitenland. Onder andere ook in Nederland.

Turner, Haarlem vanaf de Spaarne, aquarel
Turner, Haarlem vanaf de Spaarne, aquarel
Berglandschap met pas, aquarel
Berglandschap met pas, aquarel

Pas in zijn atelier kwamen de olieverfschilderijen tot stand. Die olieverven waarin hij op wat latere leeftijd woeste wolkenluchten, zinderende zeeën, vurige zonsondergangen en echte branden zo ongelooflijk  expressionistisch weergaf als eerder nog nooit iemand had gedaan. Terwijl het na zijn dood nog heel lang zou duren voor dit weer gebeurde.

Sunset ?c.1830-5 Joseph Mallord William Turner 1775-1851 Accepted by the nation as part of the Turner Bequest 1856 http://www.tate.org.uk/art/work/N01876

Turner08

Natuurlijk maakte hij ook relatief “bravere” schilderijen. Zowel in het begin van zijn carrière als later. Maar zelfs die waren in meerderheid al uitzonderlijk.

George IV at St Giles's, Edinburgh c.1822 Joseph Mallord William Turner 1775-1851 Accepted by the nation as part of the Turner Bequest 1856 http://www.tate.org.uk/art/work/N02857

Turner10

een Venetië schilderij van Turner
een Venetië schilderij van Turner
De prins van Oranje, Willem III, landt bij Torbay, 4 november 1688
De prins van Oranje, Willem III, landt bij Torbay, 4 november 1688

Ik vind het echt verbazingwekkend hoe iemand in die tijd zo on-tijds kon werken. En ook verbazingwekkend is eigenlijk wel dat hij er kopers voor had. Want die moesten daar toch ook voor open staan. Een halve eeuw later kon Vincent van Gogh zijn expressionistische werk aan de straatstenen niet kwijt, terwijl Turner een zeer goed betaald schilder werd.

Nu zijn er dan die twee exposities in Nederland. Met flink wat aquarellen en een kleinere collectie van olieverfschilderijen. Natuurlijk had ik Turner the Great in Londen gezien en wist ik dat deze tentoonstellingen die ervaring nooit zouden kunnen evenaren. Maar ik was wel heel nieuwsgierig naar de aanpak in de Fundatie en het Rijksmuseum Twenthe. Twee musea waar ik nog nooit was geweest. Naar de Fundatie was ik daarbij ook extra nieuwsgierig vanwege de omstreden uitbreiding een paar jaar geleden met een grote blop bovenop het dak. Best interessant, dat moderne ding, een soort misvormd ei, in de eeuwenoude Zwolse binnenstad.

Turner13 DeFundatie, Zwolle Turner14

De door andere musea uitgeleende werken van Turner waren vanzelfsprekend weer helemaal de moeite waard, alhoewel bekende hoogtepunten ontbraken. Wat me enigszins tegenviel was de `verdunning` die werd toegepast. Om de zalen vol te krijgen waren er allerlei andere kunstenaars bijgehaald die òf Turner destijds hadden geïnspireerd òf later geïnspireerd waren geraakt door Turner òf pasten bij de vier elementen water, vuur, aarde en lucht, de toegepaste deelthema’s. Grof verdeeld was 1/3 deel van Turner, de rest van anderen. En van die anderen waren er voor mijn gevoel teveel echt aan de haren bij gesleept. Zo van “die hebben we nog in de eigen collectie en kletsen we met een mooi kunstverhaal wel zogenaamd passend de tentoonstelling in”. Of “daar in dat museum kunnen we nog wat lenen, dan krijgen zij wel iets van ons, goed voor de samenwerking”. Op zich jammer, maar wel begrijpelijk. Hoe dan ook, Turner bleef vanzelfsprekend moeiteloos overeind. Helemaal toen ik zag dat hij zich door de Odyssee van Homerus had laten inspireren.

Odysseus Deriding Polyphemus
Odysseus Deriding Polyphemus

Dat prachtige verhaal waar ik de laatste paar jaar ook mee bezig ben geweest voor een nieuwe uitgave ervan bij mijn galerie in Nice. Dus als je nog de mogelijkheid hebt, ga! En bekijk ooit nog eens de grandioze speelfilm “Mr. Turner”. Tot volgende week.

TOOS