Tagarchief: aquarel

Venetië, altijd een feessie!


Venice by night
gondelfile bij de Brug der Zuchten, niet doen, zoiets

Als ik vertel dat ik Venetië altijd een feest vind om heen te gaan, krijg ik vaak de reactie ‘maar Toos, dat is een soort Disneyland geworden, daar loopt ’t toch over van de toeristen ‘. Klopt. Zo’30 miljoen per jaar. En dat gaan er vast nog meer worden. Maar toch! Als je de stad kent, en dat doe ik na vele bezoeken zo langzamerhand wel, valt ’t heel erg mee. Gewoon de Venetiaanse varianten van de Amsterdamse Dam en Kalverstraat mijden en zie daar, rust! Want al die dagjestoeristen, 80% van het totaal, willen alleen maar naar de Rialtobrug en het San Marcoplein. Want dan hebben ze Venetië gezien. Denken ze. Ik ben vorige week, toen ik in La Serenissima, de Allerdoorluchtigste, verkeerde dan ook niet één enkele keer op dat plein met al die schijtduiven geweest.

buiten de Kalverstraat

Nee , ik kwam voor de wereldberoemde Kunstbiënnale van Venetië. Die heeft twee kernterreinen. De oude Giardini met heel veel landenpaviljoens en het Arsenale. Het uit de middeleeuwen stammende industrieterrein met zijn indrukwekkende gigantisch lange en hoge hangars. En weet je hoeveel bezoekers daar komen in de Biënnale periode van mei tot november? Ongeveer een half miljoen! In het veel kleinere Rijksmuseum komen er meer. Maar daarover een andere keer. Nu gewoon eerst  ‘mijn’ Venetië, waar ik in de loop der tijden drie keer heb geëxposeerd.

Daardoor maak ik elke keer ook een vaste gang naar het restaurant Aciugetha. Afkomstig van acciuga, Italiaans voor anchovis. Ergens in de jaren 90 aten we daar met een stel kunstenaars na een opening en heb ik een aquarelletje gemaakt voor de eigenaar. Dus moet ik toch regelmatig even controleren of mijn kunstwerk er nog aanwezig is. En ja hoor, ’t hangt er nog steeds. Zelfs op een officiële foto van hun website kon ik het ontdekken. Daar laat ik mijn kunstenaarsego toch graag door strelen.

het plein waaraan het restaurant Aciugheta
bij mijn aquarel daar

Het woord kunst  zou je trouwens wel als een synoniem kunnen zien voor Venetië. Afgezien van de moderne biënnale en alle andere eeuwenoude kunstschatten  is de stad al kunst van zichzelf. Die je dan al wandelend of varend tot je kunt nemen. Want lopen zul je! Geen auto’s, geen brommers, geen fietsen. Alleen de benenwagen en de vaporetto, de waterbus. Heerlijk gewoon. Daar horen natuurlijk ook terrassen bij. En dan niet die aan de Kalverstraat maar gewoon in de wijken waar de echte Venetianen wonen. Zoekt en gij zult vinden.

aan het tekenen op zo’n rustig terras
op een Venetiaans feest tussen de Venetianen met een Venetiaanse vriendin, curator Efthalia Rentetzi
de kade van Giudecca

Dan geniet je daar van je spritz in relatieve rust, want ’t blijven vanzelfsprekend wel italianen waar je tussen zit. Dit keer zaten we veel op Giudecca, een wijk en eiland even buiten alle drukte. Op een terras met het kanaalwater klotsend tegen de kade bij je voeten en een heerlijk uitzicht. Tussen de Italiaanse bambino’s en bambina’s met bijbehorende moeders en grootmoeders. Met de arbeiders die er einde middag hun aperitief komen halen. En de enkele  erheen gedwaalde toeristen. Leven als God in Venetië!

het Canal Grande, gezien vanuit een van de prachtige paleizen
ook het huisvuil moet vanuit Venetië per boot vervoerd worden
zo’n prachtig verweerde muur in Venetië
een zaal in een van de vele prachtige paleizen
hoezo geen rustige plekjes in Venetië?

Oh ja, en die spritz die tegenwoordig zo heel erg in is, overal in Europa, schijnt dus echt uit Venetië te komen. We ontdekten dat drankje daar al weer heel wat jaren geleden. Heerlijk: voor ons 1/3 prosecco, 1/3 bruisend mineraal water en 1/3 Campari. Want met dat wat bittere laatste is ie veel lekkerder dan met die zoetige Aperol. Proost! En tot volgende week.

TOOS

Advertenties

Vergankelijkheid van zowel kunst als kunstenaar


Dat een kunstenaar vergankelijk is, dat moge duidelijk zijn. We eindigen allemaal, dus zelfs ook kunstenaars, als een stel botjes in een kist of als een hoopje as in een urn. Maar kunst vergankelijk? Nou reken maar! Dan hoef je alleen maar te denken aan ‘onze eigen’ Johannes Vermeer (1632-1675). Na de 17de eeuw helemaal weggezakt in het kunstgeheugen van de Lage Landen. Tot de Franse kunstcriticus Théophile Thoré-Bürger in 1842 Vermeers ‘Gezicht op Delft’ zag in het Haagse Mauritshuis. Ja, toen hing ’t er ook al. Daarna pas begon Vermeers opmars naar zijn huidige status. Maar daar was dus wel een Fransman voor nodig.

Vermeer, Gezicht op Delft

Of denk aan, ook al weer ‘onze’, Laurens  Alma Tadema (1836-1912). Wereldberoemd in Engeland en Amerika, na zijn dood snel vergeten, een schilderij van hem rond 1950 bij de vuilnis gezet omdat ’t de koper ging om de lijst ervan, en nu laatst geëerd door een grote expositie in Leeuwarden. Met ook schilderijen die voor miljoenen weggaan op de veiling. Maar hoeveel weggezakte dooie kunstenaars zouden zo’n revival meemaken? Heel erg weinig.

Poen de Wijs

Ik kwam tot deze weemoedige overpeinzing vanwege een heel goede kunstvriend van me die een warm plekje heeft in mijn hart. Poen de Wijs (1948-2014, http://poendewijs.nl/), een paar jaar geleden veel te vroeg overleden en één van de beste realistische schilders kunstenaars van zijn generatie.

Poen de Wijs? Moet je die dan kennen? Dat zou best wel eens kunnen. Want hoevelen kennen er niet de eerste platenhoezen en affiches van die unieke muziekgroep Flairck. In 1978 in Nederland en later wereldwijd doorgebroken met LP en theatershow ‘Variaties op een Dame’. Meerdere gigantisch goed verkopende platen volgden. Met op de hoezen aquarellen van Poen. Hoe zijn werk daarop kwam? Dat is weer een ander verhaal.

hoes van “variaties op een dame” met aquarel van Poen de Wijs
meer hoezen van Flairck met werk van Poen de Wijs

Net als bij Flairck ontwikkelde Poen’s kunstcarrière zich voorspoedig. Met eerst die aquarellen, daarna olieverven en ten slotte acrylschilderijen. Aan kopers en exposities geen gebrek. Tot hij een aantal jaren geleden hoorde dat zijn levenshorizon ineens veel dichterbij lag dan vermoed. Een ernstige vorm van prostaatkanker met hooguit nog een paar jaar te gaan. Over vergankelijkheid gesproken!

Poen is toen heel intens aan de gang gegaan met zijn kunstzinnige nalatenschap. Onder andere door met filmer en fotograaf John Vijlbrief een reeks bijzonder interessante, Engelstalige iBooks te maken. Over zijn schildertechnieken,zijn tekeningen en steendrukken, zijn experimenten daarmee, zijn vindingen en zijn ideeën. Nu allemaal te koop voor een paar euro per stuk bij iTunes van Apple. Een absolute aanrader voor de schilderliefhebber! Zie hier het introductiefilmpje of https://youtu.be/JNVLYw2ozlk .

Maar hoe nu verder? Want hoe ging dat bij Vermeer? Bekend in Delft in een beperkte kring van klanten met een beperkt aantal schilderijen. Poen heeft heel wat meer werk nagelaten, vooral in Nederland. Bij ook een relatief kleine schare van particuliere bewonderaars. Hij werkte met maar een paar galerieën, zijn werk verkocht toch wel. Tegen behoorlijk hoge prijzen.

Alle Vermeer-elementen zijn dus aanwezig om Poen langzaam aan weg te laten zakken in de kunstvergetelheid. Want hoeveel kunstenaars telt de wereld tegenwoordig wel niet? En hoeveel daarvan zullen uiteindelijk eeuwige roem bereiken? Dat is natuurlijk maar voor een beperkt aantal weggelegd. Waarbij toeval ook een grote rol speelt. Staat er, zoals bij Vermeer, iemand op die een goed woordje voor je doet?

schilderij van Poen de Wijs

Daar heeft Poen de Wijs dan in ieder geval filmer John Vijlbrief voor. Die heeft zich heel gedreven ten doel gesteld Poen’s nalatenschap wijd en zijd zo groot mogelijke bekendheid te geven. Met een site, met die iBooks en ook met, zeer recent, een Nederlandstalige documentaire over Poen op YouTube: ‘De Schilder van het Realisme’ https://youtu.be/o7m9TY3cdL4. Kijken!

Verder moet een Engelstalige, van opzet andere versie de komende jaren op internationale documentairefestivals terecht komen. John wil Poen met zijn schilderijen meer op de wereldkaart zetten dan ooit het geval is geweest. En terecht. Poen was een fabuleus schilder.

In oktober komt er nog een expositie met nagelaten schilderijen en tekeningen van Poen bij galerie De Twee Pauwen in Den Haag. Voorlopig dus nog geen vergankelijkheid.

schilderij van Poen de Wijs

Ook niet voor Flairck trouwens, die groep treedt weer op in de theaters. Eigenlijk door de dood van Poen. Hij had namelijk een groep behoorlijke getalenteerde leerlingen die jarenlang wekelijks bij hem op zijn atelier kwamen. Toen zij van Poen’s naderende einde hoorden, organiseerden ze voor hem een grote, eenmalige theatervoorstelling. Met daarin artiesten waarmee hij in zijn carrière had samengewerkt. Met Mini&Maxi, Sjaak Bral, Fred Delfgauw en vele anderen. En dus ook met het uit elkaar gevallen Flairck. Laten die nu in de kleedkamer bij de voorstelling besluiten om weer samen te gaan optrekken! Goed gedaan, Poen. Tot volgende week.

TOOS

Een must, Mr.Turner!


turner 01

Het was al heel lang mijn bedoeling om eens aandacht aan hem te geven, aan een van mijn absolute schildershelden. Maar toen ik afgelopen mei las dat de film” Mr. Turner” op het filmfestival van Cannes in première zou gaan, heb ik dat nog even uitgesteld. Eerst die film zien! Dat is nu dus gebeurd. En ik kan alleen maar zeggen ” een must, en niet alleen voor de kunstliefhebber”. Ga zien hoe de schilder William Turner((1775-1851), want die bedoel ik natuurlijk, magnifiek wordt gespeeld door Timothy Spall in die film “Mr. Turner” van de ook al zo bekende regisseur Mike Leigh.

Maar waarom ben ik zo gek op dat werk van Turner? In ieder geval omdat hij Venetië zo geweldig wist weer te geven in die zeer eigengereide stijl van hem. Ik ben verliefd op die stad, maar volgens mij was hij dat ook.

The Dogana and Santa Maria della salute, 1843
The Dogana and Santa Maria della salute, 1843

Kijk maar eens naar die vochtige atmosfeer, die zinderende warmte en vooral dat licht en die lucht! Dat is voor mij Turner ten voeten uit. Maar hoe komt iemand er toe in 1843 zo te schilderen, tegen alle heersende tradities in? Daar gaat natuurlijk een ontwikkeling aan vooraf. Want nog zo’n Venetiëschilderij uit 1834 (hieronder) zit veel traditioneler en braver in elkaar. Gewoon meer zoals ’t hoorde.

The dogana and San Giorgio maggiore, 1834
The dogana and San Giorgio maggiore, 1834

Daarom heb ik ook zo’n bewondering voor de eenling Turner. Hij durfde op latere leeftijd te schilderen zoals nog niemand dat ooit voor hem had gedaan. Dat hij op oudere leeftijd steeds excentrieker werd, heeft daar misschien wel mee te maken. Maar hoe dan ook, Turner heeft ons prachtig werk nagelaten.

Kijk nog maar eens naar de twee zeeschilderijen hieronder. De eerste uit zijn begintijd, de tweede duidelijk van veel later. Alle twee mooi, maar ik weet wel waar ik voor ga!

Fishermen at Sea, 1796
Fishermen at Sea, 1796
 Snow Storm, Steamboat of a Harbours Mouth
Snow Storm, Steamboat of a Harbours Mouth

En dan te bedenken dat het Impressionisme in Frankrijk nog tientallen jaren op zich zou laten wachten. Die stroming begon pas vanaf 1870 met het werk van Claude Monet en werd in eerste instantie door het publiek geheel en al verguisd. Zo in de trant van “wat een troep”. Maar vergelijk het schilderij waaraan die kunststroming zijn naam ontleent, Monet’s  “Impression, soleil levant”, eens met dat latere werk van Turner.

 Impression,Soleil levant, Monet,1872
Impression,Soleil levant, Monet,1872

Is ’t dan niet heel erg braaf? Dat maakt het allemaal nog verbazingwekkender. Nou is ’t wel zo dat juist die latere schilderijen van Turner ook veel minder werden gepruimd door het kunstminnende deel van het Victoriaanse publiek. De film suggereert dat de jonge koningin Victoria, toen ze zijn werk zag op de jaarlijkse Salon in Londen, haar koninklijk neusje er heftig voor optrok. Tja, en als de koningin dat doet? Verzet je maar eens tegen zo’n adellijke mening. In die zin is er in de wereld nog weinig veranderd. Verander bijvoorbeeld maar eens het woord” koningin” in dit verhaal door “museumdirecteur voor moderne kunst”. Maar dat is weer een heel ander verhaal.

Al het werk dat Turner nog bezat bij zijn dood liet hij na aan de staat: olieverven, heel veel aquarellen en gigantisch veel schetsen.  Vandaar dat het Tate Britain in Londen nu een geheel eigen vleugel heeft voor Turner. Toen ik daar een aantal jaren geleden meer van zijn aquarellen zag, begreep ik ook zijn olieverfschilderijen beter. Kijk maar eens naar “Uitbraak van de Vesuvius”. Dat is dus echt een aquarel op papier en geen olieverf op doek.

Eruption of Vesuvius, 1817
Eruption of Vesuvius, 1817

Turner kon zijn aquareltechniek dus heel goed overbrengen op zijn olieverfschilderijen. En dat is zondermeer knap. Maar die schilderijen bewonder ik toch het meest. Daarom nog maar een paar.

Burning of the House of Lords, 1834
Burning of the House of Lords, 1834
Giudecca, la Donna della Salute and San Georgio
Giudecca, la Donna della Salute and San Georgio
Rain, Steam and Speed, the Great Western Railway
Rain, Steam and Speed, the Great Western Railway

turner 11

En dat laatste schilderij? Abstracte kunst? Die bestond nog helemaal niet,dat kwam pas in de 20ste eeuw! Overigens, dit is ook het enige schilderij dat we van Turner in Nederland in een museum hebben. In de Fundatie in Zwolle. En laten die Fundatie en het Rijksmuseum Twenthe nu dit jaar samen een grote expositie organiseren rond Turner! Turner is dus hot. Maar eerst “Mr.Turner” gaan zien. En wordt het geen tijd dat we in Nederland nu ook eens zo’n prachtige film over Rembrandt maken? Onze eigen gigant die al weer ver voor Turner revolutionair bezig was en prachtig speelde met licht en verf. Tot volgende week.

TOOS

40 Schilderijen en veel design


foto1

De schoonmoeder van een schoondochter heeft een schilderij. Een schilderij van mij. Schoondochter ziet dat schilderij regelmatig en is er gek op. Schoondochter werkt bij een zeer gerenommeerd design en interieur bedrijf. Bij dat bedrijf nodigen ze af en toe kunstenaars uit voor een expositie.  Te midden van hun designmeubelen en designverlichting. Dus wat stelde schoondochter een keer voor aan de directie? Zullen we Toos van Holstein eens vragen of ze hier wil exposeren? Toen ze op mijn website hadden gekeken, zagen ze dat helemaal zitten. Zo gezegd, zo gedaan. Mailtjes en telefoontjes met als gevolg dat ik ging kijken bij dat bedrijf: Veldhoven Interieurs in Bilthoven. Net even ten oosten van Utrecht en vlak bij Zeist. In een mooi gebied dat, zo merkte ik, nog onverwacht bosrijk is.

een van de mooie expositiehoeken
een van de mooie expositiehoeken
samen met bewonderaars bij mijn "Alice"
samen met bewonderaars bij mijn “Alice”

foto 3Toen ik de expositiemogelijkheden zag, wist ik ’t wel! Dit was een mooie gelegenheid om een grote overzichtstentoonstelling  te maken. Want waar kun je met gemak zo’n veertigtal werken hangen? Die ruimtes daarvoor zijn niet overmatig talrijk. En als zo’n showroom zich er ook nog toe leent om zowel olieverven, mixed-media werken als aquarellen te combineren met prachtige meubel en lichtontwerpen? Dan zou ik natuurlijk wel gek zijn als ik van al de verschillende kunstdisciplines die ik beheers niet een en ander laat zien.

foto 5

het ritueel van de rode stip bij een verkocht werk
het ritueel van de rode stip bij een verkocht werk

Dus was er afgelopen zaterdagmiddag een, zoals dat tegenwoordig in goed Nederlands heet, “Meet and Greet” in Bilthoven. Een aangeklede borrel voor de klanten van eigenaar Janine Veldhoven die graag kennis wilden maken met die kunstenaar Toos van Holstein. Nou, dan heb ik ’t natuurlijk helemaal naar mijn zin. Voorlopig duurt deze overzichtsexpositie van mij nog wel even. Tot eind december namelijk. Bij Veldhoven Interieurs, Vinkenlaan 31, 3722 AH Bilthoven. En je kunt er elke dag terecht, behalve op zondag.

En of het nou precies 40 werken zijn die er hangen? ’t Zouden er ook best nog wat meer kunnen zijn.

 

Vaak doe ik in dit blog verslag van gebeurtenissen die net achter de rug zijn. Zoals nu dus. Maar vooraf doe ik daar altijd, als het exposities van mij betreft, al kond van in mijn Nieuwsbrief. Misschien toch handig daar op te wijzen voor lezers van dit blog die dat niet weten. Op die Nieuwsbrief, die gemiddeld zo”n zeven keer per jaar verschijnt, kun je heel makkelijk een abonnement nemen. Ga maar naar mijn website http://www.toosvanholstein.nl en klik op “abonneer” bij het icoontje Nieuwsbrief op de Nederlandse openingspagina. De rest spreekt voor zich. Tot volgende week.

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

160 Keer je handtekening zetten


signeren en nummeren van de steendruk
signeren en nummeren van de steendruk

Wel eens geprobeerd? Zo’n 160 keer achter elkaar je handtekening zetten? Met daarbij ook nog een nummering die begint bij 1/160? Kramp, stijve vingertjes, een uitschietend potlood? Dat kan dan natuurlijk allemaal zomaar. Maar dat mag toch echt niet als je jouw eigen steendruk moet signeren. In een aflevering van een aantal weken geleden schreef ik al over die steendruk. Bedoeld als relatiegeschenk van het Nederlands Steendrukmuseum in Valkenswaard. En die relaties willen natuurlijk wel een “echte”, een gesigneerde litho, zoals dat de gewoonte is.

samen met technisch directeur Cees van Rooij bezig met het verwerkingsproces
samen met technisch directeur Cees van Rooij bezig met het verwerkingsproces
Cees drukt het museumstempel in het lithopapier
Cees drukt het museumstempel in het lithopapier

Nu worden er voor alle zekerheid altijd wel wat meer dan, in dit geval, 160 gemaakt. Want bij het steendrukproces kan altijd iets fout gaan. Kleur net niet goed, papier gevouwen, onverwachte spikkeltjes, wat al niet. Maar alles wat er meer dan 160 wordt gemaakt, wordt daarna verscheurd. Net zoals de steen geschuurd wordt en de afbeelding erop voor eeuwig verdwijnt. Zo heb je altijd zekerheid dat er op de hele wereld nooit meer dan 160 exemplaren zullen rondzwerven van deze steendruk “Art is travelling the mind”.

Vorige week werd die litho officieel onthuld voor de sponsoren en Vrienden van het museum. Leuk trouwens dat er nu minstens één in bezit is van dat grote ASML in Veldhoven. Het bedrijf dat de machines maakt  die nodig zijn voor de chipfabricage zonder welke nieuwe reproductietechnieken niet mogelijk zouden zijn. En dat eveneens een belangrijke sponsor is.

onthulling van de steendruk
onthulling van de steendruk

Alle litho-ontvangers krijgen ook een speciale, schriftelijke uitleg bij hun exemplaar dat ik mijn bloglezers hier niet wil onthouden.

steendruk "Art is travelling the mind"
steendruk “Art is travelling the mind”

 “De steendruk die Toos van Holstein maakte voor het Nederlands Steendrukmuseum in Valkenswaard is er een vol symboliek. Zo is de opvallende toren een versmelting van de Oude Toren in Eindhoven en de Lange Jan in het centrum van Middelburg. Onder die Oude Toren werd de kunstenaar namelijk geboren en vanuit haar huidige atelier in Middelburg heeft ze een riant uitzicht op het bovenste deel van die Lange Jan.

Maar een toren met vleugels? Dat is niet alleen een ode aan de vogel die zijn naam gaf aan Valkenswaard maar ook een ode aan de fantasie. Niet voor niets is de lijfspreuk van Toos “for me art is travelling the mind”. Voor dat reizen slaat ze haar vleugels uit, niet alleen figuurlijk in haar eigen fantasiewereld, maar ook letterlijk om tijdens dat reizen nieuwe ervaringen op te doen. Voor haar heeft die Oude Toren in Eindhoven daar veel mee te maken. Als kind ervoer ze de grote poort in de toren als een vol geheimzinnigheid, als een toegang voor nieuwe ervaringen in een oude wereld. Die poort is in allerlei vormen heel vaak in haar werk terug te vinden en staat symbolisch voor nieuwsgierigheid, voor ontdekkingen. Want aan de andere kant van een poort ligt altijd weer een nieuwe wereld.

Dat geldt ook voor de torentoegang op de steendruk. Wat zit er eigenlijk allemaal verborgen achter die toegang? Lijkt dat niet op de structuren in een elektronische chip? Inderdaad! Hebben die chips niet het begin van revolutionaire veranderingen in onze huidige wereld veroorzaakt net zoals in het begin van de 19de eeuw de steendruktechniek een wereldrevolutie in de druktechniek veroorzaakte? En zit niet heel dicht in de buurt van Valkenswaard, in Veldhoven, het bedrijf ASML dat het produceren van die chips mogelijk maakt?

Voor Toos van Holstein was het maken van deze steendruk ook weer een nieuw avontuur. Samenwerken met de voor haar nieuwe meestersteendrukker Gertjan Forrer, ook een paar nieuwe steendruktechnieken gebruiken,  nieuwe mensen ontmoeten. Vooral dat laatste is voor haar belangrijk. Geen werk van Toos, olieverf, aquarel of steendruk, of er zitten mensen in. Zo ook dus in deze steendruk “Art is travelling the mind”. Want zonder mensen was deze litho er niet geweest.”

Tot volgende week,

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein