Tagarchief: Geert Wilders

De EU twaalfhonderd jaar geleden


Dom van Aken met middenin de Paltskapel

Je kunt nu eenmaal niet alles weten en bezoeken. Maar bij levensgezel moest ik beslist nog een ernstige smet op zijn cultuurblazoen wegpoetsen. Hij was nog nooit in de Paltskapel van Aken geweest! Dat beroemde bouwwerk van Karel de Grote waar hij ook begraven werd. Heel erg foei natuurlijk van levensgezel, ook omdat die kapel voor mij een speciale betekenis heeft. In mijn Tilburgse academietijd heb ik namelijk een scriptie gemaakt over de Karolingische manuscripten. Nog zo’n belangrijke erfenis van Charlemagne (748-814).

Nu moesten we onlangs toch in Maastricht zijn vanwege mijn daar nog tot 10 juni lopende expositie ‘Paradise lost’ in de Onze Lieve Vrouwe Galerie.  En dan is Aken, zo’n 1200 jaar geleden het Brussel van ’t Europa van toen, niet ver.

bij de affiche voor de Onze Lieve Vrouwe Galerie

Voor mij toch ook weer een hernieuwde kennismaking. Want in de tussentijd was er het Neues Stadtmuseum Aachen gebouwd en bleek de belangrijke kerkschat van de Dom nu veel mooier getoond te worden dan vroeger.

Neues Stadtmuseum
oudst bekende beeld van Karel de Grote

Dat alles om Aken met behulp van Karel de Grote niet alleen goed op de kaart te zetten als die veel oudere voorganger van Brussel maar ook als stad van Europese verzoening en ontwikkeling. Met de internationaal belangrijke jaarlijkse Karelsprijs als extraatje. Voor mensen die belangrijk waren of zijn bij de Europese eenwording. Marine le Pen en Geert Wilders zullen er dus, zo schat ik voorzichtig in, wel niet voor in aanmerking komen.

oorkonde Karelsprijs voor François Mitterand en Helmut Kohl

Wat zij namelijk uit elkaar willen laten vallen, werd onder Karel, honderden jaren na de instorting van het West-Romeinse imperium, juist weer verenigd tot één groot christelijk rijk. Een soort EU avant la lettre. Oké, ’t vergde wel een moordje hier en daar, flink wat veldslagen en aardig wat onthoofdingen van Saksische heidenen, maar dan had je ook wat. Toch wel fijn dat de huidige EU op iets vreedzamer manier tot stand is gekomen. Ook probeerde hij een eenheidsmunt in te voeren. Hé, hebben we tegenwoordig ook niet zoiets?

Die Karolingische manuscripten uit mijn academiescriptie waren ook zo’n poging tot eenheid in zijn rijk. Zitten nu heel veel mensen te tikken met lettertypes als Times New Roman en Arial, toen voerde Charlemagne als nieuw lettertype de Karolingische minuskel in. De bedoeling? Dat overal in zijn rijk alle boeken, brieven en administratie goed leesbaar zouden zijn vanwege die zowel eenvoudig schrijfbare als leesbare minuskel.

de Karolingische minuskel
zo’n oud Karolingisch manuscript
een prachtige, oude boekomslag voor zo’n manuscript, toch iets anders dan een schoolboek kaften

Ik weet nog dat ik bij het bestuderen van al die oude manuscripten zelfs bepaalde persoonlijke handschriften begon te herkennen. Zoals we dat nu ook nog vaak hebben bij vrienden. Als die ten minste nog met de pen in het handje schrijven op papier.

Dat inkijken van die geschriften kon ik alleen aan de hand van foto’s in boeken. Want echte Karolingische manuscripten in Tilburg? ’t Was dus kicken toen ik destijds bij een studiebezoek aan Aken een paar manuscripten ook in werkelijkheid kon zien. Met daarin bijvoorbeeld teksten uit de Klassieke Oudheid. Alweer zo’n verdienste van Charlemagne. Hij wilde de Griekse en Romeinse culturele erfenis graag continueren door bewaard gebleven oude manuscripten over te laten schrijven. Die konden dan mooi bestudeerd worden door de vele geleerden die hij aan zijn hof in Aken had verzameld. En door wie werden die boeken overgeschreven? Enig idee waar de term ‘monnikenwerk’ vandaan komt? Zo’n 7000 daarvan zijn er nog bewaard gebleven. Geschriften dan. Die monniken zijn al een poosje dood.

Logisch dus dat aardig wat botten van Karel terecht zijn gekomen in een indrukwekkend versierde, goudblinkende schrijn in de Dom van Aken.

de Paltskapel
schrijn met botten van Karel de Grote

De Dom waar de beroemde Paltskapel nu deel van uitmaakt na eerst alleen gestaan te hebben. Gebouwd naar het voorbeeld van de nog weer eeuwen oudere Basiliek van San Vitale in het Noord-Italiaanse Ravenna. Een gebied dat Karel zich op verzoek van de Paus ook had toegeëigend. Kon ie daar gelijk nog wat marmer voor zijn kapel vandaan halen. Gewoon even de Alpen over met dat spul. Een mooier bouwwerk, samen met zijn niet meer bestaande paleis, was er boven die Alpen dan ook niet te vinden.

foto’s van het interieur van de Dom

Dat laatste geldt trouwens nog steeds voor de Schatkamer van de Dom. Met beroemde stukken als het Lothariuskruis, het borstbeeld van Karel de Grote en zijn zogenaamde Armrelikwie. Misschien zat die schrijn al vol toen ze nog wat arm over bleken te houden. Geen probleem natuurlijk als je in 1165 tot een soort van heilig bent verklaard door een of andere tegenpaus. Dan is een extra relikwie nooit weg. Zeker deze niet.

het beroemde borstbeeld van Karel
de reliek met een arm van Karel

Eén ding van Karel de Grote valt me toch wel wat tegen. Want toen ik de kaart van zijn grote rijk zat te bekijken, viel me ineens iets op. In het huidige Frankrijk heb je zo’n puntige landstreek die de Atlantische Oceaan insteekt. Een gebied dat dankzij Asterix en Obelix nooit door de Romeinen veroverd kon worden. Ook Karel is dat dus niet gelukt. Zouden de Bretons uit de 8ste eeuw nog steeds dat geheim van de toverdrank van Panoramix hebben gekend? Tot volgende week.

TOOS

Het witte goud


Iedereen heeft ze wel. Van die plekken waar je ooit nog eens heen wilt, maar ’t komt er maar niet van. Maar de asperge, dat zogenaamde witte goud, zorgde er nu voor dat ik één van die plekken van mijn lijst kan schrappen. Museum van Bommel van Dam in Venlo, een museum gebouwd rond een particuliere collectie van hedendaagse kunst.

 

Er bestaan meer van dat soort kleinere musea die beslist de moeite waard zijn om te bezoeken. Opgezet door mecenassen die helemaal maf zijn van kunst en daar heel veel geld voor over hebben. Dat ze natuurlijk in voldoende mate bezitten. Een paar voorbeelden? Het prachtige Museum Beelden aan Zee in Scheveningen. Of De Buitenplaats in Eelde, gericht op figuratieve kunst na 1945. En dan moeten we maar even de collectie van Dick Scheringa vergeten. Die verdween uit zicht omdat zijn bank, de DSB,  financiële probleempjes kreeg door de bankencrisis. Maar dan is er in ieder geval toch weer Joop van Caldenborgh, de nummer 94 in de Quote 500, die zijn verzameling gaat onderbrengen in een nieuw te bouwen museum in Wassenaar. En dan is er dus Venlo, waar Maarten en Reina van Bommel-van Dam in samenwerking met de gemeente hun museum creëerden. Hun naam kende ik al heel lang omdat ze ook werk verzamelden van Nico Molenkamp, een oud-leraar van mij aan de Tilburgse academie. Maar een bezoekje aan dat museum schoot er telkens bij in.

 

Maar nu was het eindelijk zover. En dat bezoek viel beslist niet        tegen! Een gebouw dat van binnen veel groter is dan het van buiten oogt, een interessante expositie met tuinen en bloemen als onderwerp  i.v.m. de Floriade dit jaar in Venlo en bijzonder behulpzaam personeel. Echt een aanradertje.

Maar wat hebben die asperges van hierboven daar eigenlijk mee te maken? Wel, dat zogenaamde witte goud wordt al eeuwenlang een lekkernij gevonden, zoals blijkt uit diverse “aspergeschilderijen” van rond 1700 die Adriaen Coorte, een Middelburgse stadsgenoot van lang geleden dus, ons naliet. Binnen die oude culinaire traditie geldt voor mij weer de traditie om jaarlijks bij heel goede vrienden, wonend in de buurt van Venlo en ook nog verzamelaars van mijn werk, een veel-gangen-aspergemenu te mogen nuttigen dat in een tweesterren restaurant niet zou misstaan. Dat was afgelopen week.

 

Frappant trouwens dat de heer W., die politicus met zijn blonde waterstofperoxyde kuif, een zoon is van de stad Venlo. Hij heeft, zoals bekend, niet zoveel op met elite en met kunst. Nou Geert, geef mij toch maar die elitaire kunstverzamelaars! Tot volgende week.

TOOS

www.toos.biz

www.toosvanholstein.nl

YouTube  TOOSvanholstein