Tagarchief: genderneutraal

De Witte Mannen in de Donkere Egyptische Nacht: een ReisKunst-verhaal


De Witte Mannen in de Donkere Egyptische Nacht: een ReisKunst-verhaal

‘Het is weer grijze-koppen-tijd.’ Aldus levensgezel een paar dagen geleden toen hij onderweg de nodige campers en caravans was gepasseerd. Met daarin voornamelijk pensionado’s. ‘Hé’, dacht ik, ‘misschien ook weer eens tijd voor een nieuw ReisKunst-verhaal’. Want dat past wel bij die jaarlijkse lentetrek van grijzende pensioentrekkers. Meestal richting zon en hogere temperaturen. In de periode waarbij voor de slagbomen van vakantie enclaves nog geen files staan.

Vorig jaar startte ik met die ReisKunst-verhalen. Verhalen over het hoe, wat, waarom en de inspiratie bij het ontstaan van sommige van mijn schilderijen. Lees en kijk die van vorig jaar er nog maar eens op na: ‘Mijn genderneutrale Maya Indiaantje’, ‘Het Pistool van de Jemenitische Chauffeur’ en ‘Het Lijk in de Ganges’.

Toos van Holstein, Egyptian Night (olieverf)

Dit keer een ReisKunstverhaal over bovenstaand schilderij. Geïnspireerd door mijn eerste bezoek aan Egypte. Een reis trouwens die de rest van mijn leven sterk heeft bepaald. Sowieso was ’t al mijn eerste vakantie buiten Europa en dan ook nog naar een Arabisch land, naar een heel andere cultuur. En ook nog in m’n uppie, zij ‘t in een reisgezelschap. Met Djoser, toen de echte specialist voor Egypte. Maar, zo bleek, het werd ook de reis waarop ik toen-nog-niet-levensgezel ontmoette. Nou, als je daar geen inspiratie aan ontleent, waaraan dan wel?

Maar wat hebben die foto hierboven en dat schilderij met elkaar te maken? Één van de reisonderdelen was een riviertocht van twee dagen met ons gezelschap op drie van die typische Nijl zeilboten. De feluka. Behoorlijk grote houten boten met dat karakteristieke, prachtig vormgegeven zeil. Heel fotogeniek. Duizenden daarvan bevaren die mythische Nijl. Inspiratie te over dus voor een paar grote aquarellen die later thuis ontstonden. Zoals onderstaande.

een typische feluka op de Nijl
Toos van Holstein, Assuan (aquarel 85 cm-65 cm)

Aan het eind van de eerste vaardag werden de feluka’s aan de oever vast gelegd. Er ging eten bereid worden door de bootbemanning. En er moest ook geslapen worden, op dek onder de prachtige sterrenhemel. Wel op dunne matrasjes op een harde houten vloer. Niet echt comfortabel voor verwende, weke Westerlingen. Maar wie haalde er als enige van het gezelschap onderuit zijn reistas een luchtbed tevoorschijn? Toen-nog-niet-levensgezel! Menige jaloerse blik is hem ten deel gevallen toen hij bezig was met opblazen.

Intussen verzamelden zich op de licht glooiende oever de nodige Egyptenaren. Vooral mannen en kinderen. Waar ze allemaal plotseling vandaan kwamen? Geen idee. Maar ja, de vruchtbare Nijlstrook is heel wat dichter bevolkt dan ons platteland. Ze kwamen gezellig aapjes kijken en gingen daar op hun gemak voor zitten en liggen. Uur na uur. Van schemering naar donker naar nacht, ’t bleef er lekker druk. Ook toen de aapjes onder de open sterrenhemel onder zeil gingen.

Het beeld van die mannen en kinderen in hun onder het heldere maanlicht zacht opgloeiende witte, lange gewaden, die daar midden in de warme nacht nog steeds zaten te kijken, is me altijd bijgebleven. Met als gevolg diverse schilderijen. Zoals dus dat hierboven. En zoals ook onderstaande foto waarin we ’s morgens op ons gemak weer wakker liggen te worden.

’s morgens vroeg op de Nijl

Tot volgende week.

TOOS    

Mijn genderneutrale Maya Indiaantje, ReisKunst deel I


‘For me art is travelling the mind’ is natuurlijk niet zomaar mijn kunstenaarsslogan. Want ik reis wat af in mijn geest, zowel buiten mijn atelier als erin als daar uiteindelijk al dat reizen zijn beslag krijgt. Maar regelmatig ook is er het echte, fysieke reizen aan vooraf gegaan. Zoals ik dat ook vorige week al beschreef, geïnspireerd door die prachtige expositie over Frida Kahlo en Diego Rivera in het Amstelveense Cobra Museum.

En omdat ik de komende tijd heel veel concentratie nodig zal hebben voor dat ‘mind travelling’ (het waarom komt deze maand nog wel) bedacht ik me dat de komende weken een paar makkelijke, persoonlijke  reiskunstverhalen wel op zijn plaats zijn. Reisverhalen dus die uiteindelijk resulteerden in schilderijen. Zoals over dat genderneutrale Maya Indiaantje.  Gevolg van mijn Mexicoreis die ik al aanhaalde in mijn vorige-week-blog. Heel toepasselijk ook in deze tijd van de LHBTIQ+ discussies. Probeer zelf maar in te vullen waar die letters voor staan. Die + is natuurlijk voor wat er in de komende tijd mogelijk aan nu nog onbekende diversiteit bij kan komen.

Dat Indiaantje staat hierboven. Tussen twee Amerikanen in. De rechter een Vietnamveteraan, de linker zijn vriend. De H dus. Dat Indiaantje was onze gids naar de Maya-ruïnes van Yaxchilan. Één van de vele eeuwenoude Maya complexen in Mexico en Guatemala. Maar wel een heel bijzondere. Nog net liggend in Mexico, aan de grensrivier met Guatemala en destijds alleen bereikbaar via een urenlange tocht over kronkelige voetpaden door de jungle. Daar ging je als suffe Westerling echt niet op eigen houtje aan beginnen. Vandaar dus dat volledig in het oerwoud thuiszijnde Indiaantje als gids. Na een pittig schommelende en schokkerige  reis in een busje, met die Amerikanen als medepassagiers, opgepikt op een erf middenin  de jungle.

ruïnes van Yaxchilan

Eerst dachten we met een meisje te maken te hebben. Maar tijdens een plaspauze in de zo’n vier uur durende wandel/strompeltocht  naar Yaxchilan kwam er een piemeltje onder dat lange hemd vandaan. Verrassing dus! Bij latere navraag bleek ‘zijn’ Mayastam geen onderscheid te maken tussen jongens en meisjes tot ze geslachtsrijp werden. Meisjes en jongens hadden dan ook allemaal van dat gitzwarte lange haar en droegen ook allemaal hetzelfde type hemd. Zeg maar genderneutraal avant la lettre. Niks geen gedoe met roze voor de meisjes en blauw voor de jongens. Pure westerse kul!

Die tocht was er trouwens één om nooit te vergeten. Op vier uur sjouwen hadden we sowieso al niet gerekend. Maar met nog een Vietnamveteraan erbij die panisch was voor het oerwoud? Als er plassen lagen op het pad, want regentijd, waren we geneigd tussen de bomen ernaast door te gaan lopen. Onze sportschoenen mochten eens nat worden. Dan was ’t ‘Don’t touch those trees, they could be poisoned’! Geen echt vertrouwenwekkende, gezellige mededeling.

De ruïnes van Yaxchilan waren trouwens absoluut de moeite waard. Verborgen liggend in en gedeeltelijk overwoekerd door het oerwoud. Niemand behalve wij vieren en ons Indiaantje. Een sfeer die ik nooit zal vergeten.

Maar toen moest de terugtocht nog beginnen! Want waarom moest die heenwandeling nou vier uur duren? Tja, lukte ’t Indiaantje ons duidelijk te maken, er was wel een kortere weg maar die was veel moeilijker begaanbaar. Nou, vonden wij, doe ons die toch maar. Dat werd dus de Tocht der Tochten. Want Indiaantje had natuurlijk helemaal gelijk. Een vetmodderig junglepad waar zich over de volle breedte plassen over honderden meters aaneen bleven rijgen. Plassen waar ook paarden doorheen hadden gelopen. Met als gevolg diepe paardehoevenkuilen die je natuurlijk niet zag. En waar je, als je erin stapte, stevig in wegzonk en vastgezogen werd. Daar mocht je dan af en toe je los getrokken, zeiknatte schoen uit opvissen. Tot de knieën raakten we modderzwart. Zompe, zompe, zompe. Dacht je ‘voorbij die bocht wordt ’t vast wel droog’, zag je weer een paar honderd meter plas zich voor je uitstrekken. Waarvan je dus niet wist hoe diep die was en hoeveel paardenhoefkuilen je tegen zou komen.

Dat reisavontuur vergeet ik nooit meer. Net zo min als ons genderneutrale Indiaantje. Logisch dus dat daar een schilderij uit voortkwam.

Toos van Holstein, Yaxchilan (olieverfschilderij)

Oh ja, tegenwoordig kun je Yaxchilan, zo vond ik op internet, in drie kwartier varen per boot bereiken. Waar blijft toch het avontuur!

Komende keer Jemen. Een fascinerend land dat nu door machtswellustelingen helemaal naar de gallemiezen wordt geholpen. Met behulp van, onder andere, westerse wapens. Tot volgende week.

TOOS

She


TOOS-doodle, gemaakt op mijn iPad

Ik verdwijn voor enkele weken onder de internetradarhorizon. Het waarom daarbij wordt wel duidelijk als ik met m’n koppie er weer boven kom. Maar voor die komende weken heb ik wel korte afleveringen voorgeprogrammeerd. Afleveringen over mijn ‘heldinnen’ en ‘helden’. Dat is natuurlijk niet echt genderneutraal uitgedrukt, maar het LHBT rumoer heeft ook niet zo mijn aandacht.

Wie zijn dat dan, die heldinnen en helden? Dat zijn personages die ons in de loop van voorbije millennia via heel oude, middeleeuwse en recente literatuur zijn overgeleverd en die mij hebben geïnspireerd bij het maken van schilderijen.

Deze week is dat ‘She’.

 She, of Ayesha, de vrouw met het eeuwige leven uit de boeken “She” en “Ayesha, the Return of She” van Henry Rider Haggard is mij altijd bijgebleven als het prototype van de krachtige, machtige en bepalende vrouw. De naam van Haggard zal velen nu onbekend voorkomen, maar hij was aan het eind van het Victoriaanse tijdperk dé schrijver van romantische, avontuurlijke romans. Diverse van zijn boeken zijn meerdere malen verfilmd. “She”dus, maar “De Mijnen van Koning Salomon” zegt waarschijnlijk nog meer. Echt wereldliteratuur is ’t niet, maar zijn boeken in kleurrijk proza zetten de toon voor vele navolgers. Lees onderstaande maar.

“Je droomde dat ze je over land en zee meenam, voorbij door je geheugen bezochte plekken, over de mysterieuze bergen van het Onbekende naar een onontdekte top. Leidt ze je zo ook niet door het leven naar die top die ligt achter de Poorten des Doods? Je droomde–.”

(uit Ayesha, de Terugkeer van She)

Toos van Holstein, She, olieverf 145-115 cm

Tot volgende week.

TOOS