Tagarchief: Mona Lisa

Een Haarlemse Leonardo da Vinci: groots in klein en groot


het Teylers Museum in Haarlem aan de Spaarne

Tegenwoordig schijn je zonder bucket list geen noemenswaardig bestaan meer te kunnen hebben. Zo van ‘wat heb jij nog op je bucket list staan?’ Een raar woord, dat bucket list. Hoezo bucket? Dat is toch een emmer? Een emmerlijst! Nou, gooi maar in mijn emmer!Dan blijf ik toch liever bij dat goeie Nederlandse verlanglijstje. En op mijn lijstje staat al heel lang ‘Milaan’. Toch komt ’t er op de een of andere manier maar niet van. Van een bezoek aan de wereldberoemde kathedraal daar. Of aan de musea met kunstschatten uit de roemrijke renaissancetijd. Een tijd waarin Milaan en Florence elkaar letterlijk en figuurlijk de tent uitvochten op kunst en oorlogsgebied .

kaart van Milaan in de Renaissancetijd

Óf, en dat staat echt bovenaan, Leonardo da Vinci’s muurschildering van Het Laatste Avondmaal. In het Santa Maria delle Grazie klooster. Gelijk bij het ontstaan in de jaren 1495 tot 1498 al beschouwd als een  kunstwonder van de bovenste orde. De expressiviteit in gezichtsuitdrukkingen en lichaamshoudingen die Leonardo in Jezus en zijn apostelen aanbracht, was volstrekt revolutionair. Toen al moest iedereen het zien en ook nu nog is het een trekpleister van jewelste. Ondanks de, achteraf gezien, verkeerde materialen die de experimenteel ingestelde Leonardo gebruikte waardoor al heel snel verval optrad. En ondanks alle vele en foute restauraties die er daarna overheen zijn gegaan.

Het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci in het Santa Maria delle Grazie

Gelukkig heb ik nu die Milaanschade op mijn verlanglijst ietwat kunnen bijwerken. Nog wel heel dichtbij ook. In Haarlem namelijk. In het Teylers Museum. Want daar hangt nu in een aparte zaal een waarheidsgetrouwe replica van dat Laatste Avondmaal op de ware grootte van 4,40 bij 8,80 meter.

kopie van Het Laatste Avondmaal in Teylers Museum
detail

 Wel in combinatie met, in andere zalen, veel tekeningen van Leonardo die soms het formaat van een beetje overmaatse postzegel nauwelijks te boven gaan. De naam van die expositie? ‘Leonardo da Vinci’. Daar is vast heel heftig over gebreinstormd. Maar dat doet niets af aan een voor Nederland absoluut unieke tentoonstelling. Zoveel werk van die wereldberoemde homo universalis is er volgens mij nog nooit in ons land te zien geweest.

Leonardo da Vinci: kunstenaar, wetenschapper, ingenieur, lopende encyclopedie en al eeuwenlang een onuitputtelijke bron voor speculatief nieuws en mysteries. Is die ‘Salvator Mundi’ die vorig jaar voor $450.000.000 naar Abu Dhabi verdween nou echt wel door hem zelf geschilderd? Eigenlijk best grappig dat zo’n volstrekt christelijk schilderij nu goede sier moet maken in een nieuw museum in een islamitisch land. En heeft Leonardo zelf nog meegeschilderd aan een kopie van Het Laatste Avondmaal die na wat rondzwervingen rond 1545 terecht kwam in de abdij van het Belgische Tongerlo? Een behoorlijk exacte kopie waarvan nu een fotografische kopie in Haarlem hangt tegenover die kopie van het werkelijke werk uit Milaan. Het copyright is hopelijk allemaal goed geregeld.

kopie in Haarlem van de kopie van Het Laatste Avondmaal in de abdij van Tongerlo

Da Vinci hoeft in de kunstenaarshemel blijkbaar maar met zijn ogen te knipperen of ’t wordt in de aardse pers breed uitgemeten. Zijn Mona Lisa? Er wordt nog steeds wat nieuws bij bedacht. Of zijn verloren gewaande fresco ‘De Slag van  van Anghiari’? Heeft ie dat nou echt wel gemaakt?  Of zit het in het Palazzo Vecchio van Florence verborgen achter een muur met daarop een fresco van Giorgio Vasari (1511-1574)?Allemaal prachtige, andere verhalen.

zaaloverzicht van de tekeningen van Leonardo in het Teylers

Ik zou maar gewoon naar het Teylers Museum gaan. Voor reële ‘da Vinci’s’. Met als kern de vele tekeningen die hij maakte van krijgerskoppen, volkse types, misvormde tronies en mooie vrouwen. Levensechte gezichten naast karikaturen die in de Muppetshow niet zouden hebben misstaan.

Koppen die, zo blijkt in Haarlem, ook inspiratie opleverden voor talloze andere kunstenaars. Zowel nog tijdens als na da Vinci’s leven. En terecht. Want zoals hij kon tekenen? Hoe hij met maar een paar harde of zachte pen en krijtlijntjes ogenschijnlijk achteloos geweldige accenten kon creëren? Een heel groot kunstenaar die niet voor niets nog steeds fascineert. Tot volgende week.

de wetenschapszaal van het Teylers vroeger en nu

TOOS

Advertenties

Niet uit het nieuws weg te slaan, die Da Vinci


Al eeuwen lang altijd maar weer in het nieuws. Probeer dat maar eens, zowel tijdens je leven als al die honderden jaren daarna. Maar voor Leonardo da Vinci, het grote voorbeeld van de homo universalis, Renaissance kunstenaar en wetenschapper, is dat totaal geen probleem. Dat besefte ik de afgelopen paar weken weer eens helemaal.

Da Vinci was niet alleen een geweldige schilder maar ook een fabelachtig tekenaar. Dat blijkt wel uit de anatomische tekeningen die hij maakte van het menselijk lichaam. Daarvoor moest hij overigens wel een beetje stout zijn. Want allereerst aan lijken zien te komen, die dan open snijden en daarvan nog  tekeningen maken ook was in die tijd beslist not done. Je kon er gevangenisstraf voor krijgen. Maar Leonardo’s nieuwsgierigheid was te groot.

Tijdens het Edinburgh International Festival deze maand vergelijken ze zijn anatomische tekeningen met nieuw gemaakte 3D scans van menselijk lichaamsonderdelen. Dan zie je pas hoe ongelooflijk knap die tekeningen zijn en hoe ongelooflijk knap er in de hier afgebeelde hand is gesneden met de, in onze ogen, primitieve middelen van toen.

daVinci 1

Maar ook de Mona Lisa, La Gioconda, kwam weer eens in het nieuws. Het schilderij dat Leonardo altijd bij zich hield, waarheen hij ook reisde. Zoals dit kunsticoon in het Louvre zijn er in de wereld maar weinig. Ik heb vorig jaar een foto gemaakt van de bezoekersgekte er omheen. Nou, volgens mij kun je beter een goeie foto ervan bekijken dan daar proberen er dicht bij te komen.

daVinci 2

Maar de vrouw erop is ook een icoon geworden, met alle bijbehorende gekte. Vermoedelijk is het Lisa Gherardini del Giocondo, waarvan men weer vermoedt dat daarvan twee jaar geleden het lichaam en schedel zijn gevonden in een graf in een klooster van Florence. En nu is vorige week, ook in die stad, een graf in een basiliek geopend waarin vermoedelijk de echtgenoot en twee zonen van onze Mona Lisa liggen.

daVinci 3

Dat wordt dus DNA onderzoek om na te gaan of al die vermoedens ook kloppen. Zo ja, dan zullen experts ongetwijfeld gaan proberen het gezicht te reconstrueren dat bij haar schedel past. Zou Da Vinci van al deze technische toestanden hebben genoten. Ik vermoed eigenlijk van wel, gezien zijn wetenschappelijke inslag. 

Voorlopig zijn we er echter nog niet wat Da Vinci betreft. Want achter een soort loze muur in het Florentijnse Palazzo Vecchio zou zich op een tweede muur nog  “De Slag om Anghiari” bevinden, een verloren gewaande muurschildering van Leonardo. Sinds vorig jaar zijn in ieder geval sterke aanwijzingen gevonden dat zich daar iets van een schildering bevindt. Maar ja, zomaar een muurtje weghakken met daarop een fresco van de bekende 16de eeuwse schilder Giorgio Vascari, dat gaat ook weer niet zomaar.

Leonardo da Vinci blijft dus in het nieuws, dat is niet moeilijk te voorspellen. Tot volgende week.

TOOS

www.toosvanholstein.nl

www.toos.biz

 

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Het Louvre


Ik was in Parijs, alweer een poosje geleden. Volgers van dit blog weten dat. Maar ik kan ’t niet laten daarop nog even terug te komen. Want als ik bij zo’n Parijsbezoek niet in het Louvre ben geweest, ben ik voor mijn gevoel niet in Parijs geweest. En over dat Louvre had ik ’t dus nog niet gehad. Eén hele dag bracht ik er door. ‘s Morgens 11 uur erin, ’s avonds 7 uur eruit. Dat lukt prima omdat je je er gelukkig niet alleen geestelijk maar ook lichamelijk op plezante wijze kunt laven.

Volop genieten dus. Dat gold overigens voor heel veel andere bezoekers ook. Vorig jaar waren dat er bijna 9 miljoen. Gemiddeld zo’n 25.000 per dag.  Let wel, gemiddeld! Dat betekent dat ’t er op topdagen nog veel meer zijn.

Daardoor is het in sommige zalen gigantisch druk. Want iedereen moet natuurlijk de Mona Lisa van Leonardo da Vinci zien. Of de Venus van Milo. Mensen die elkaar verdringen. Fototoestellen boven hun hoofd om in de massa toch maar een plaatje te kunnen schieten van een schilderij dat ze in een boek veel beter kunnen bekijken. In één woord: kunstkermis.

Ik heb vanzelfsprekend zelf ook de nodigel foto’s en korte impressiefilmpjes gemaakt. Op mijn Appletje is daarmee een 5 minuten durende video ontstaan die nu op mijn YouTube-kanaal is te bekijken via de link http://bit.ly/Pc1gx0 .

Goed is te zien hoe druk ’t dus is bij die “moet je gezien hebben” kunst en hoe rustig in heel veel andere zalen. Zalen waar het ook stikt van de kwaliteit. Want wat hebben ze daar in Parijs in het verleden toch een ongelooflijke verzameling bij elkaar gekocht. En wat ze niet kochten werd wel “meegenomen” uit andere landen. Want laten we wel wezen, in de loop der eeuwen zijn de normen niet altijd hetzelfde geweest.

Welke beroemde kunstenaar hangt of staat er eigenlijk niet met zijn of haar werk. Ook de Nederlandse schilders. Over een poos gaat het Rijksmuseum gelukkig weer open. Maar daar in het Louvre had ik toch al vast een leuk voorproefje van wat ons straks in eigen land weer aan Hollandse meesters staat te wachten. Tot volgende week.

TOOS.

www.toos.biz

www.toosvanholstein.nl

YouTube  http://bit.ly/ij4Pag