Tagarchief: O die zee

Wegwijzeren in het Walcherse Nieuw- en Sint Joosland


Ooit golfde er het water van de Westerschelde en nu hangt er mijn kunst. Waar? In Nieuw-en Sint Joosland.  Een gebied bij Middelburg dat in de 17e eeuw langzaamaan werd ingepolderd. Een gebied waar nog weer een paar eeuwen later een schooltje kwam, De Wegwijzer. Nu ook een gebied dat min of meer los gesneden ligt van Middelburg door de snelweg A58 richting Vlissingen. Dat Nederlandse Land’s End, ons eigen Cap Finisterra, ons eigen eenzame Eind van de Wereld als je die stoere binken van mariniers ten minste mag geloven. Die mannen die overal ter wereld gedropt moeten kunnen worden om deze wereld te helpen redden maar niet kunnen overleven in Vlissingen. Maar dat terzijde. Nu gaat ’t om dat oude schooltje dat al lang geen schooltje meer is.

Theater De Wegwijzer in Nieuw-en Sint Joosland

’t Is namelijk een theatertje geworden: Theater de Wegwijzer (https://www.theaterdewegwijzer.nl/). Opgezet door een paar eigenzinnige en bevlogen theaterdieren, Trudi Wams en Arnout Schop. En in het jaar 2004 ingewijd door nog zo’n ander eigenzinnig figuur,Youp van ’t Hek. Maar wat heeft dat alles met mijn kunst te maken?

theaterzaal met de plafondschildering van Reynier de Muynck en portretten van artiesten die er hebben opgetreden

Een paar weken geleden kreeg ik een berichtje van Trudi. ‘Toos, mijn muren zijn leeg, kun jij daar iets aan doen?’ Nu ken ik Trudi al weer wat jaartjes. Eerst doordat ik één, twee keer per jaar een voorstelling bijwoonde in De Wegwijzer. Waardoor ik bijvoorbeeld Freek de Jonge, als ik zijn woorden van destijds ten minste mag geloven, voor de eerste keer in zijn leven een gitaar op het toneel hoorde betokkelen bij een try-out. Dat heb ik daarna nooit meer waargenomen en ik kan best verklappen dat dit ook helemaal niet erg is. Maar ik leerde Trudi nog weer beter kennen toen ze in 2014 de Homerische rockopera ‘O die Zee’ in Fort Rammeken bij Ritthem organiseerde. Een overweldigend theatergebeuren waaraan ik ook een steentje mocht bijdragen met mijn serie schilderijen over de Ilias en Odyssee van Homerus.

In De Wegwijzer hebben Trudi en Arnout traditiegetrouw altijd een tijd lang werk van een door hen uitgezochte en bewonderde Zeeuwse kunstenaar hangen. Zoals dat van Ruden Riemens, een bekende Zeeuwse fotograaf die toevallig ook nog mijn één-huis-verder-buurman is aan de Korendijk. Of sinds een jaar dat van Frank van der Meijden. In een ander leven manager van de overbekende Zeeuwse band BLØF en nu succesvol met een geheel eigen vorm van kunstkastjes. Daarvan hing er dus al een hele poos een rij in de foyer van het theater. Tot er een hoteleigenaar voorbij kwam die zei ‘doe die mij maar allemaal’. En toen was de wand ineens leeg en kwam dat berichtje van Trudi aan mij.

twee vriendinnen voor het theater

Natuurlijk zei ik ‘ja’. Want ik vind Trudi een dijk van een wijf. Zeg nou zelf, een import Amsterdamse die het lef had om zonder subsidie samen met technische man Arnout een theatertje van 80 plaatsen te beginnen in een Walchers dorpje? Hoeveel mensen zouden dat aandurven? Daar werk ik graag mee samen!

bezig met het inrichten van de foyer

En het leuke is natuurlijk dat ik nu bij komende voorstellingen die ik in De Wegwijzer ga zien mijn eigen schilderijen kan zien hangen. Dat maakt het daar altijd gezellige borrelen achteraf alleen nog maar gezelliger. Zeker ook na de opmerking van Trudi die ik de avond na het inrichten ontving: ‘De foyer is zo mooi en kleurrijk. We zijn al een paar keer gewoon wezen kijken’. Tot volgende week.

TOOS

De Odysseaanse omzwervingen van de Niçoise Odysseus van Toos


q01

Odysseus, Griekse held van top tot teen, beleefde tijdens zijn omzwervingen avonturen op vele plekken rond en in de Middellandse Zee. Maar in Nice was hij nooit. Dat ging ook moeilijk. Want de stad werd pas in de 4de eeuw voor Christus door de Grieken gesticht. En toen verkeerde Odysseus al eeuwen lang, naar ik aanneem, in de Elysese velden, de verblijfplaats voor gelukzalige Griekse helden. Toch is hij nu in Nice. Zelfs een heel jaar lang. In de vorm van een aantal tentoonstellingen. Dat alles vanwege een nieuwe, kunstzinnige uitgave van de Odyssee van Homerus door galerie Quadrige en uitgeverij  La Diane Française. Gecombineerd met exposities van zes kunstenaars die met steendrukken, zeefdrukken, houtsneden en gravures aan dit nieuwe kunstboek hebben meegewerkt. En mijn expositie, want ik ben één van die zes, is nu gaande.

Odysseus turend naar de horizon, olieverf van Toos van Holstein
Odysseus turend naar de horizon, olieverf van Toos van Holstein

Maar voordat het zover was, zijn er heel omzwervingen en onverwachte kunstavonturen aan vooraf gegaan. Net dus zoals bij Odysseus zelf. Twintig jaar lang werd hij als speelbal voortgedreven door onenigheid tussen een paar Griekse goden. Toen pas mocht hij van hen bij thuiskomst op Ithaka zijn trouw wachtende Penelope weer in de armen sluiten. Zo erg was dat bij mijn expositie gelukkig niet. Maar toch!

Als illustraties voor de Odyssee maakte ik in 2014 al vier steendrukken. Mijn meestersteendrukker Rudolf Broulim uit het Belgische Ekeren ging namelijk met welverdiend pensioen. En voor die tijd wilde ik toch graag nog een keer van zijn uitgebreide ervaring gebruik maken. Vier litho’s van de vereiste afmetingen creëerde ik nog bij hem, op papier van Quadrige en net passend op één steen.

bij Broulim werkend aan de steendrukken
bij Broulim werkend aan de steendrukken

Maar voor die Odysseus uitgave had ik er wel vijf beloofd aan galerie-eigenaar Jean Paul Aureglia. Hoe nu? Daarvoor deed zich in 2015 een elegante oplossing voor. Bij het Nederlands Steendrukmuseum in het Brabantse Valkenswaard. De directie daar vroeg of ik hun jaarlijkse relatielitho wilde maken. Kon ik toch mooi die vereiste vijfde steendruk maken in combinatie met dat relatiegeschenk, ook weer op één steen.

werkend aan de 5de steendruk in het Steendrukmuseum van Valkenswaard
werkend aan de 5de steendruk in het Steendrukmuseum van Valkenswaard

Dat was dus keurig allemaal klaar voor de in 2016 in Nice geplande expositie. Maar voor zo’n tentoonstelling is nog wel iets meer nodig dan vijf litho’s.

de 5 litho's op rij bij de expositie
de 5 litho’s op rij bij de expositie

Nu maak ik voor een steendruk altijd eerst wat ontwerpen in de vorm van niet al te grote tekeningen en aquarellen. Die had ik dus al begin 2014. Waarom daar niet iets mee gedaan? Zo gezegd zo gedaan. Een aantal van die voorstudies scande ik in hoge resolutie in om ze bij mijn vertrouwde adres van ZWF in Bolsward op hoogwaardig schildersdoek in kleur te laten afdrukken. In een veel groter formaat, namelijk 100-90 cm. Maar daarbij bleef op mijn verzoek aan de zijkant telkens een strook van 10 cm breed onbedrukt. Toen met die losse doeken op naar de Martinikerk in Franeker. Om daar te knielen bij de oude grafstenen in de kerkvloer. Niet vanwege boetedoening. Maar wel om met oliekrijt en rubben delen van oude teksten en gebeeldhouwde fragmenten van die stenen over te brengen op die onbedrukte,witte stukken.

rubben in de Martinikerk van Franeker
rubben in de Martinikerk van Franeker

Vervolgens heb ik die losse doeken op laten spannen op aluminium frames bij ook al weer zo’n vertrouwd adres, Artel in Rucphen. Dus voordat ik er in mijn atelier in Middelburg mee verder kon, hadden die werken al een hele reis en geschiedenis achter de rug.

En toen ineens kwam in 2014 “O die zee”, georganiseerd door Trudi Warns van Theater de Wegwijzer in Nw.- en St. Joosland, op mijn pad. Een muziekspektakel gebaseerd op de Odyssee en plaatsvindend bij Fort Rammekens in Ritthem. Logisch natuurlijk dat die serie schilderijen waaraan ik toch al werkte, daar een aantal maanden konden komen te hangen.

de expositie in fort Rammekens
de expositie in fort Rammekens

Maar daarmee was hun reis nog niet afgelopen. Want daarna kwam de uitnodiging om mee te doen met een kunstmanifestatie tijdens de Biënnale in Venetië in 2015. Waarom dan niet ook in Venetië die serie integreren in mijn deel van de expositie?

de expositie in Venetië
de expositie in Venetië

Maar na al die kunstomzwervingen kwam de eindbestemming van mijn Niçoise Odyssee dan toch in zicht. De opening in galerie Quadrige in de loop van mei 2016. Een zeer geanimeerde vernissage met natuurlijk een uitgebreide Niçoise specialiteitenmaaltijd ’s avonds laat er achteraan.

q09
foto’s van de opening

q10 q11 q12

de Niçoise maaltijd na de vernissage
de Niçoise maaltijd na de vernissage

Toen ik uiteindelijk mijn moeie hoofd op mijn kussen kon leggen, wist ik één ding zeker: Odysseus was thuisgekomen in Nice. En daar hangt ie nu. In de vorm van de steendrukken, die mixed media werken met o.a. rubbings en olieverfschilderijen die ik speciaal voor deze expositie maakte. Ook hij mag nu tot rust komen. Net zoals ik trouwens. In mijn atelier in Nice. Tot volgende week.

TOOS

Twee “kunstvliegen” in één klap


De rust is weer neergedaald in de natuur rond fort Rammekens. Het vogelgefluit wordt niet meer overstemd door de rockmelodieën van muziekspektakel “O die zee”. Op de binnenplaats van het fort is het uitzicht op de oude muren en kazematten hersteld nu de gigantische partytent is afgebroken. Na alle cateringgeweld kun je nu weer simpel koffie, thee en koek nuttigen bij de “coffeecorner”. Gewoonweg of er niets gebeurd is in de maand augustus.

toegangspoort van fort Rammekens bij Ritthem
toegangspoort van fort Rammekens bij Ritthem

Maar dat is toch niet helemaal waar. Want Staatsbosbeheer, eigenaar en beheerder van het fort, vond het heel interessant als mijn expositie “Odyssee” nog een poos zou blijven. Dus hebben we in goed overleg besloten die tentoonstelling te verlengen tot 15 oktober. In het weekeinde daarna wordt het fort namelijk overstroomd door de soldaten van het 7de Bataljon infanterie van Linie 1815. Die komen daar de klok zo’n 200 jaar terugzetten en Napoleonnetje spelen. En of mijn kunst in die omstandigheden daar nog veilig is? De vraag stellen is eigenlijk al het antwoord geven.

Sirene, één van de werken bij "Odyssee"
Sirene, één van de werken bij “Odyssee”
Cerberus, bewaker van de Griekse Onderwereld
Cerberus, bewaker van de Griekse Onderwereld

Dus is “Odyssee” voorlopig nog te bekijken. Op vrijdag, zaterdag en  zondag van 12-17 uur. Dat is dan de eerste van die “kunstvliegen” uit de titel. Nu de tweede.

Korendijk 56, Middelburg
Korendijk 56, Middelburg

In een vorige blogaflevering schreef ik al over het Feestelijk Open Huis dat ik op zondag 21 september van 11-18 uur organiseer in mijn 18de eeuwse pakhuis aan de Korendijk 56 in Middelburg. Feest vanwege het feit dat ik dit rijksmonument 15 jaar geleden in september kocht en vanwege de mooie getallen 25, 65 en 70 die dit jaar in mijn persoonlijk leven een mooie rol spelen.

Met andere woorden, “Odyssee” in het fort en een grote expositie met feestelijke prijzen bij mij thuis. Daar moet ik wat mee, zo bedacht ik mij. Alweer met Staatsbosbeheer heb ik daarom het volgende voor al mijn kunstvrienden geregeld.

Normaal betaal je toegang voor het fort. Maar als je uiterlijk donderdag 18 september per email aan mij doorgeeft dat je op 21 september graag zowel mijn Feestelijk Open Huis als “Odyssee” in het fort wilt bezoeken, zorg ik dat er die zondag een gratis toegangsbewijs voor het fort klaarligt. Vermeld naam en aantal bezoekers dat meekomt, dan kan ik dat op het toegangsbewijs invullen. Wapper ermee in het fort, lever het in en de toeziende vrijwilligers daar leggen je geen strobreed in de weg. Twee “kunstvliegen” dus in één klap.

Mijn emailadres is toos@toosvanholstein.nl. Tot volgende week.

TOOS.

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Odysseus here, Odysseus there, Odysseus everywhere


toegang van hoofdbastion naar tentoonstelling "Odyssee"
toegang van hoofdbastion naar tentoonstelling “Odyssee”

Hebben we in fort Rammekens “O die zee” en mijn expositie “Odyssee”, hebben ze in Scheveningen in augustus ineens “Oh die zee”. Een audiowandeling door Scheveningen, ook gebaseerd op dat epos van Homerus. Krijg je tijdens die wandeling op je koptelefoon drie van Odysseus’ avonturen te horen. Zeg maar eens dat Homerus niet populair is!

Mijn galeriehouder in Nice, Jean Paul Aureglia van Galerie Quadrige, heeft dat dus haarfijn aangevoeld toen hij begon met een nieuwe uitgave van de Odyssee en mij daar ook bij betrok. Om een vijftal steendrukken te maken als illustratie bij enkele van de vele avonturen van Odysseus. Vier daarvan heb ik al klaar. Gemaakt in het atelier van Rudolf Broulim bij Antwerpen. Ik schreef daarover al eens in dit blog. Maar Rudolf vond dat hij met zijn 68 jaar zijn persen wel eens mocht laten stoppen. Dus stond er, zogezegd, nog één steendruk in de wacht.

met Rudolph Broulim aan het werk in zijn atelier bij Antwerpen
met Rudolph Broulim aan het werk in zijn atelier bij Antwerpen

Nu heb ik goede contacten met het Nederlands Steendrukmuseum in Valkenswaard. Ik draag dat museum een heel warm hart toe. Want onder de inspirerende leiding van directeur Frank van Oortmersen en technische man Cees van Rooij houdt het de steendruktechniek levend  voor een breed publiek. Niet voor niets heb ik een collectie van mijn steendrukken aan het museum geschonken. Ook wordt hun grote steendrukpers nog regelmatig gebruikt om nieuwe litho’s te maken. Daarvoor komt dan steendrukker Gertjan Forrer over uit Amsterdam.

overleg met Gertjan Forrer, Cees van Rooij en Frank van Oortmersen
overleg met Gertjan Forrer, Cees van Rooij en Frank van Oortmersen

Dus toen ik kwam met het voorstel die vijfde Odyssee litho in het museum te drukken, was men gelijk enthousiast. Zeker toen ter sprake kwam dat ik dan gelijk ook mooi een relatiegeschenk voor het museum kon maken. Want met een beetje goeie wil kan dat namelijk op dezelfde steen. Als die steen en bijbehorende soort papier maar groot genoeg zijn.

allemaal blij
allemaal blij

We hebben dus direct een afspraak gemaakt. Voor zaterdag en zondag 27/28 september. Want dan is net op vrijdag 26 september een nieuwe expositie geopend. “DE EERSTE WERELDOORLOG in steendruk”. Wat is nu mooier dan de museumbezoekers in dat eerste openingsweekeinde live het steendrukken mee te laten maken? Met Gertjan Forrer en Toos van Holstein aan het werk.

de grote steendrukmachine in het Steendrukmuseum
de grote steendrukmachine in het Steendrukmuseum

Ik verheug me er op. Alhoewel ’t natuurlijk wel spannend is als er zoveel mensen mee kunnen kijken. Gelukkig ken ik die gigantische steendrukmachine wel aardig. Want in Zwitserland heb ik diverse keren op net zo’n machine kunnen werken. Overigens is dat al weer wat jaartjes geleden. Want ook Ernst Hanke, één van de beste meestersteendrukkers in Europa, heeft zijn machine stopgezet. Digitale technieken nemen de macht over. Maar in Nederland hebben we gelukkig nog dat Steendrukmuseum (http://www.steendrukmuseum.nl) . Zet het weekeinde van 27/28 september maar in je agenda. Tot volgende week.

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Daverende “O die zee”


Cerberus, bewaker van de Onderwereld en fort Rammekens
Cerberus, bewaker van de Onderwereld en fort Rammekens

Fort Rammekens bij Ritthem op Walcheren is toch wel een heel bijzondere locatie. Eerst door landvoogdes Margaretha van Hongarije in opdracht van haar broer en Habsburgse keizer Karel V in 1547 gebouwd als bescherming voor de Antwerpse haven. In de 17de eeuw uitvalsbasis voor onze vele handelsschepen. Daarna in 1809 grondig veranderd door Napoleon om ’t de Engelsen moeilijk te maken de monding van de Westerschelde op te varen. Dan in de 20ste eeuw een zeer vredige champignonkwekerij in de donkere, vochtige krochten. En nu het prachtige decor voor een speciale theatervoorstelling en een kunstexpositie. ’t Kan verkeren!

Want gezien alle publiciteit zal ’t waarschijnlijk geen Zeeuw ontgaan zijn dat deze maand het spektakel “O die zee” wordt opgevoerd in het fort. Overigens, ook landelijk heeft deze rockopera ontzettend veel aandacht gekregen. Drie pagina’s in de Cultuurbijlage van de NRC, vier sterren in De Volkskrant, artikelen in tijdschriften, interviews op de radio. Volgens mij hebben Trudi Wams van Theater De Wegwijzer en bedenker van het geheel Huub van der Lubbe, van o.a. popgroep De Dijk, nooit durven dromen van zoveel gratis publiciteit. Maar die is in mijn ogen volstrekt terecht. En als je dan als beeldend kunstenaar tijdens dit alles ook nog je expositie “Odyssee” in het fort hebt mogen inrichten, geeft dat natuurlijk een echte kick.

opening met werk van mij op achtergrond
opening met werk van mij op achtergrond

Vorige week woensdag, bij de première, was het nog even aanpoten om mijn hellehond Cerberus af te krijgen. Maar dat lukte. Dus kon ik met een gerust hart de festiviteiten rond de première meevieren. Een drukte van jewelste onder de grote tent op het middenterrein van het fort. Een opening door de voorzitter van de stichting van Theater De Wegwijzer. Mooie woorden van de Vlissingse locoburgemeester en de Zeeuwse Commissaris van de Koning. Met daarbij op de achtergrond een groot, geprint doek met werk van mij en het waarom van mijn tentoonstelling. Daarna een geweldig verzorgde, Zeeuws getinte catering en de gang over fortmuur, speciaal aangelegde steile stalen trap en houten brug om de tribune te bereiken.

opening 2a

opening 3

opening 4

Een paar dagen eerder had ik al een try-out meegemaakt. Des te interessanter dus om te zien wat er nog was veranderd in de voorstelling. Stond die al als een huis, nu stond ie als een fort. Maar ja, wat wil je. Naast de teksten van Huub van der Lubbe ook nog songteksten van cabaretier en regisseur Tom de Ket. Muziekarrangementen van Robert Jan Stips, toetsenist van popgroep Nits, en ook leider van de rockende begeleidingsband. Muziek gecomponeerd door o.a. George Kooymans van Golden Earring, Frédérique Spigt, Daniël Lohues en Robert Jan Stips zelf. Tevens nog wijze lessen van zangeres Mathilde Santing voor het koor. Kan ’t dan, met toneelspelers/zangers van wie de koppen regelmatig op tv zijn te zien, nog stuk? Nee dus! Ik heb een paar foto’s van de voorstelling er hier doorheen gestrooid. Maar die kunnen absoluut niet weergeven wat je bij dit spektakel allemaal meemaakt.

opening 5 opening 6 opening 7 opening 8

Als je nog kaartjes kunt bemachtigen via www.odiezee.com  heb ik maar één advies: DOEN!! En als toetje is er dan natuurlijk altijd nog mijn “Odyssee”. Tot volgende week.

TOOS

http://www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

“O die zee” buiten en “Odyssee”binnen fort Rammekens: puntjes op de i


Altijd spannend, die laatste dagen voor een tentoonstellingsopening of de première van een toneelmanifestatie. En nu valt dat nog samen ook.

teksten bevestigen bij de kunstwerken
teksten bevestigen bij de kunstwerken
Circe, de godin en tovenares
Circe, de godin en tovenares

Binnen in het hoofdbastion van fort Rammekens ben ik bezig met de laatste handjes te leggen aan mijn “Odyssee”. Buiten worden nu de try outs gehouden van het muziekspektakel “O die zee” met de muren en de gracht van het fort als decor.

Binnen heb ik teksten bevestigd bij mijn kunstwerken om daarin iets te vertellen over dat Griekse epos van Homerus. Buiten zijn de toneel en songteksten te horen van Huub van der Lubbe, zanger van de legendarische popgroep De Dijk . Moderne teksten gebaseerd op de avonturen van Odysseus duizenden jaren geleden.

Binnen staat al mijn beeld van godin en tovenares Circe. Buiten zag ik bij de try out van afgelopen zaterdag de “O die zee”-aanse interpretatie van die godin.

Binnen ben ik nog bezig met mijn hellehond Cerberus, de bewaker van de Griekse Onderwereld. Buiten zag ik hoe de jonge Zeeuwse held van “O die zee” werd belaagd door een weer heel andere versie van die Cerberus.

bezig met fort-hulp Jacob aan mijn Cerberus
bezig met fort-hulp Jacob aan mijn Cerberus

Binnen in dat donkere bastion met al zijn beperkingen ben ik bezig geweest mijn werken uit te lichten met op de grond staande bouwlampen. Buiten is er veel meer gelegenheid om met grote lichtbatterijen de speelscenes en fortmuren te bespelen.

Mooi om dit allemaal op deze manier me te maken.

Woensdag 6 augustus is de echte première van het grote muziekspektakel. Een homerische rockopera, zoals ’t heet in de aankondigingen. En terecht. Ik zal nu geen tipjes van de sluier gaan oplichten, afgezien van enkele hierbij geplaatste sfeerbeelden.

Rammekens 4

Rammekens 5

Want wie weet veranderen er nog zaken naar aanleiding van de try outs. Ik ben benieuwd hoe dat woensdagavond is. Want ik kan nu mooi vergelijken. Maar één ding weet ik zeker. Dit is een absolute aanrader! Gaat zien hoe in deze maand augustus fort Rammekens wordt gebruikt als fascinerende theaterlocatie. In Zeeland bestaat al een grote traditie op dit gebied bij het Zeeland Nazomerfestival. Maar Theater De Wegwijzer uit Nieuw en Sint Joosland heeft er een nieuwe parel aan toegevoegd. Volgende week ongetwijfeld veel meer hierover. Over de rockopera “O die zee” en mijn expositie “Odyssee”. Tot die volgende week.

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Odysseus in de krochten van fort Rammekens


bezig in het hoofdbastion van fort Rammekens
bezig in het hoofdbastion van fort Rammekens

Odysseus beleefde duizenden jaren geleden flink wat heldenavonturen tijdens zijn jaren durende Odyssee. Zo betrad hij onder andere ook de onderwereld. Daar waar de zielen van de doden zich eeuwig verpozen op de Elysese velden of, afhankelijk van hun aardse daden, eeuwig gestraft worden in duistere krochten.

Ik moest hieraan aan denken toen ik afgelopen week begon met het inrichten van mijn expositie rond de Odyssee in de donkere krochten van fort Rammekens. Want zonder verlichting kan het daar behoorlijk onderwerelds overkomen. Maar gelukkig kan ik er vrij in en uit lopen. Net zoals ’t Odysseus lukte die Griekse onderwereld toch weer levend te verlaten.Want één keer binnen ben je er niet zomaar weer uit. In de oude Griekse verhalen hebben de goden dat, als zeldzame uitzondering, maar aan enkelen toegestaan. Maar ja, Odysseus was natuurlijk wel een heel bijzondere held!

gang naar het hoofdbastion
gang naar het hoofdbastion

Maar dit terzijde. Want het belangrijkste voor de komende dagen is dat het me lukt een mooie expositie te realiseren tussen alle andere bedrijvigheid door die ook in en buiten het fort plaatsvindt. Want dat toneel en muziekspektakel “O die zee” vergt natuurlijk gigantisch veel voorbereiding (www.odiezee.com).

Buiten het fort wordt in de gracht gewerkt aan de vlonders waarop gespeeld gaat worden. En op het binnenplein is men bezig aan de decors.

vlonders in de gracht bij het fort
vlonders in de gracht bij het fort
werk aan de decors op het binnenterrein
werk aan de decors op het binnenterrein

In de tussentijd pleeg ik overleg met Jacob over het ophangen en in elkaar zetten van mijn werken. Want Jacob is mijn steun en toeverlaat in het fort. Al in 2011 was hij met zijn handige handen en ideeën van onschatbare waarde bij het inrichten van mijn grote expositie “TOOS” daar. Gelukkig gaat hij pas over een paar maanden met pensioen en kan hij me dus nog één keer van dienst zijn.

overleg met Jacob
overleg met Jacob

In fort Rammekens mag namelijk niet gewoon zomaar alles. Het is een rijksmonument met de daarbij behorende regeltjes. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet gewoonweg ergens een spijker in de oude muren kunt rammen of een gaatje voor een plug mag boren. Foei, foei, pas op!! Wel mag je oude gaten en spijkers die er toch al zitten gebruiken. Hoe die er dan ooit in zijn gekomen? Tja, goeie vraag.

Maar Jacob weet altijd wel een oplossing. Hij is niet voor niets bijna vergroeit met “zijn” fort.

’t Gaat dus vast allemaal goed komen voor het eind van deze maand. Want dan beginnen de try-outs, moet een deel van het fort gebruikt kunnen worden als kleedruimte voor de acteurs en zangers en zal de catering in de startblokken moeten staan. Alle voorwaarden dus voor hectiek in de komende tijd! Tot volgende week.

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Was Odysseus in Zeeland?


Stel dat je ergens in een grote Nederlands stad rondloopt en willekeurig een aantal voorbijgangers aanschiet met de vraag “wist u dat de Odyssee van Homerus zich gedeeltelijk in Zeeland afspeelt?” Hoeveel glazige blikken zouden dan je deel worden? Veel, heel veel, vermoed ik zo. Want eerst moet je dan natuurlijk van de Odyssee en Homerus weten en dan ook nog dat het verhaal geplaatst is in en rond de Middellandse Zee. Door het overgrote deel van de klassieke wetenschappers ten minste. Maar er zijn querulanten. En één daarvan is de van oorsprong Zeeuwse econoom Iman Jacob Wilkens.

affiche van "O die zee" van fotograaf Ruden Riemens
affiche van “O die zee” van fotograaf Ruden Riemens

Hoe ik daar nu zo op kom? Heel eenvoudig. De grote held Odysseus met al zijn avonturen uit het Griekse epos “Odyssee” van Homerus is terug in Zeeland. Met een muziektheater-spektakel nog wel. “O die zee”, een voorstelling die in augustus gaat plaatsvinden bij het oudste zeefort van West Europa. Fort Rammekens uit 1547 bij Ritthem aan de monding van de Westerschelde. Eind april schreef ik al hierover in dit blog omdat ik met mijn kunst bij die voorstelling betrokken ben geraakt. In dit spektakel is Odysseus naar het heden getransporteerd en is hij een ronddwalende Zeeuw die op het punt staat om te trouwen. Dit alles is na te lezen op  http://www.odiezee.com/ .

samen met Trudi Warns van theater De Wegwijzer in fort Rammekens
samen met Trudi Warns van theater De Wegwijzer in fort Rammekens

Maar zoals hierboven al gesteld, Odysseus was hier duizenden jaren geleden ook al volgens Wilkens. Hij schreef daarover in 1990 het boek “Waar eens Troje lag”. Want volgens zijn argumenten lag Troje niet in Turkije, maar in Engeland bij Cambridge. Daar werd de slag om Troje gevoerd door Kelten van het vasteland tegen de Kelten van Engeland. En Homerus was een Keltische zanger uit Zeeland, geboren op het eiland St.Joosland. Ook kon Wilkens de tien jaar durende avonturenreis van Odysseus op grond van de geografische gegevens in het verhaal beter koppelen aan de Atlantische Oceaan dan aan de Middellandse Zee (zie kaartje).

Odyssee 3

Hades, aquarel
Hades, aquarel

Dat zijn boek volledig de grond werd ingeboord door de Griekse Oudheid wetenschappers lag natuurlijk voor de hand. Want dit was wel heel erg out of the box denken. Waar of niet waar, dat vind ik voor mijzelf niet echt van belang. Ik houd wel van dit soort eigenzinnige mensen die geheel nieuwe denkrichtingen inslaan. In de kunst is dat ten slotte ook heel belangrijk.

Want stel je voor. Voor mijn galerie in Nice ben ik al bezig met de Odyssee, samen met de Ilias toch twee heel oude pijlers van de Europese beschaving. En daarbij had ik als studie al een aantal aquarellen gemaakt met o.a. de Hades, de Griekse onderwereld, en de godin Kirke als onderwerp. Laat nu Wilkens die Hades situeren aan de zuidkant van Walcheren! Terwijl Circea, daar waar Kirke woont, het huidige Zierikzee is. Prachtig toch!

Odysseus en de Sirenen, aquarel
Odysseus en de Sirenen, aquarel

Eigenlijk zou ik nog veel meer in de details willen duiken in dit stukje. Maar dat bewaar ik wel voor volgende keren. Wel heel leuk om te vermelden is dat mijn buurman aan de Korendijk in Middelburg, de bekende Zeeuwse fotograaf Ruden Riemens, de affiche voor de voorstelling heeft gemaakt (zie bovenaan). Met daarop Odysseus vastgebonden aan de scheepsmast om de betoverende zang van de Sirenen te weerstaan. Terwijl ik een poos geleden al een aquarel had gemaakt met zo’n Sirene op de voorgrond en Odysseus aan die mast op de achtergrond. Hoe mooi lopen sommige lijnen! Tot volgende week.

TOOS

http://www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Knielen in een koude kerk


bezig in de Martinikerk van Franeker, 1996
bezig in de Martinikerk van Franeker, 1996

Ik heb de laatste jaren heel wat keertjes geknield in de kerk. Niet vanwege boetedoening trouwens. Mijn katholieke opvoeding en bijbehorende verschijnselen heb ik al heel lang achter me gelaten. Dat knielen was voor de kunst. Op grafstenen nog wel! Om te rubben.

Ik heb hierover al eens eerder geschreven. Maar kort geleden vond ik ‘t, even kort samengevat, weer noodzakelijk om wat te knielen in Franeker vanwege de Odyssee van de oude Griek Homerus, “O die zee” van Theater De Wegwijzer in Nieuw en Sint Joosland (www.odiezee.com)   en fort Rammekens bij Ritthem.

Nu iets minder kort samengevat. In 1996 had ik een grote expositie in de middeleeuwse Martinikerk in het Friese Franeker. Daar hebben ze nog een prachtige verzameling eeuwenoude grafstenen te zien op de vloer en tegen de muren. Delen van die grafstenen heb ik toen met oliekrijt gerubd op schilderslinnen en blauw zeildoek om er daarna op door te werken met olieverf. Op de foto hier boven is een duidelijk jongere en roodharige versie van mij daarmee bezig.

Deze techniek heb ik later diverse keren opnieuw toegepast, bijvoorbeeld voor de tentoonstellingen “De mens op weg” en “Helden” in diezelfde Martinikerk in respectievelijk 2004 en 2013 Bijgevoegde plaatjes, met een steeds wat oudere Toos-uitgave, getuigen hiervan.

Martinikerk, 2004
Martinikerk, 2004
Martinikerk, 2013
Martinikerk, 2013

Zoals ik een paar weken geleden meldde, kwam ineens het in komende augustus plaatsvindende theaterspektakel “O die zee” op mijn pad met de mogelijkheid voor een tentoonstelling. En dat terwijl ik al bezig was met een expositie over de Odyssee komend jaar in Nice. Versneld aan de gang dus!

Bij de Odyssee had ik al een aantal aquarellen gemaakt als studie voor steendrukken die een nieuwe Franse uitgave van die klassieker opsieren. Zes van die aquarellen heb ik nu als basis gebruikt voor mixed media werken op doek. Doeken van 100 bij 90 cm waarop ik links of rechts naast de al aanwezige rudimentaire afbeelding bewust een baan leeg had gelaten om daarop te kunnen rubben. Dus wat was een van mijn stops toen ik laatst toch in Friesland moest zijn? Franeker! Mijn band daar met de koster is zodanig groot na al die jaren van samenwerking dat ik zonder enig probleem de sleutel krijg om in alle rust in die Martinikerk te kunnen werken. Rubben dus. Op mijn knieën. Maar wel met een kussentje eronder! In een koude kerk. Want voor mij alleen zetten ze de verwarming toch maar niet aan in die gigantische ruimte. Nou, daar kan ik inkomen.

overleg bij Artel, Rucphen
overleg bij Artel, Rucphen

Daarna heb ik die losse doeken afgeleverd bij Artel in Rucphen. Een bedrijf waar ik al jaren kom en dat perfect doeken opspant op zelf gefabriceerde aluminium schilderijenframes. Even overleg over hoe ik het wilde hebben en een paar dagen later waren ze klaar.

opgespannen doeken
opgespannen doeken

Nu werk ik verder in mijn atelier aan deze gedeeltelijk gerubde doeken. Want in augustus moeten die komen te hangen in het hoofdbastion van fort Rammekens. Dat dient dan als centrum voor heel veel publieksactiviteiten bij de rockopera “O die zee” die zich daar buiten de fortmuren in de gracht gaat afspelen. Ik hou jullie op de hoogte. Tot volgende week.

in mijn atelier
in mijn atelier

TOOS

www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Foto op hout


Ik geef ’t gelijk toe, op avontuur gaan in het Friese Bolsward vanuit het Zeeuwse Middelburg ligt niet direct voor de hand. Maar toch deed ik dat een paar dagen geleden. Wel op kunstavontuur natuurlijk, dat ligt dan wel weer voor de hand.

Wat ik daar te zoeken had? Dat is eigenlijk een vervolg op mijn uitspraak vorige week in dit blog: toeval bestaat. Want Bolsward, of beter gezegd het bedrijf ZWF Ontwerp daar, en fort Rammekens zijn voor mij onverbrekelijk met elkaar verbonden. Zelfs nog meer, nu die theatervoorstelling “O die zee” waarover ik schreef, bij het fort wordt opgevoerd.  Dit alles vraagt om enige ontrafeling, vermoed ik zo.

alu-dibonds in fort Rammekens, 2011
alu-dibonds in fort Rammekens, 2011

Toen ik in 2011 bezig was met de opzet van mijn expositie “TOOS”  in fort Rammekens werd me al snel duidelijk dat ik daar niet kon werken met olieverfschilderijen. Te koud, te zout, te vochtig, daar bij die monding van de Westerschelde. Het werken op het plaatmateriaal alu-dibond was toen net in opkomst. En dat kon wèl tegen een atmosferisch stootje. Al zoekend op internet en al bellend kwam ik toen terecht bij de tweeling Jeffrey en Wesley van ontwerpbureau en drukkerij ZWF Ontwerp in Bolsward. Leuke, klantvriendelijke, meedenkende jongens. Daarbij ook nog eens leuk in prijs. Dus alle weerbestendige dibonds die toen in het fort hingen kwamen uit hun bedrijf.

Breaking waves, olieverf, 100-130 cm
Breaking waves, olieverf, 100-130 cm

Daarna heb ik er nog wel meer bij hun laten maken om die in mijn atelier verder te kunnen beschilderen. Maar de technische ontwikkelingen bij het bedrukken van allerlei soorten materialen gaan razend snel. Dus belden ze me een poosje geleden op. “Toos, we kunnen nu ook op hout drukken. Is dat iets voor jou?” En of dat iets voor mij was! Ik liep er namelijk net over te denken mijn schilderij “Breaking waves” (hierboven) ook eens op een andere manier te gebruiken. Nou, die gelegenheid bood zich hiermee spontaan aan. Op hout dus, met knoest en nerf er gratis bij. En met zelfs een keus uit diverse mogelijkheden. Vurenhout, larikshout, met of zonder whitewash, planken vertikaal of horizontaal. Mijn keus was snel gemaakt: larikshout met whitewash en horizontaal.

"Breaking waves" op hout, 100-130 cm
“Breaking waves” op hout, 100-130 cm

Toen kwam plotsklaps ook nog “O die zee” eraan en in verband daarmee het aanbod om het hoofdbastion van het fort met mijn kunst te verfraaien. Toeval? Ja, maar wel een toeval om mooi te gebruiken. Dus mijn houten zeeschilderij “Breaking waves” gaat nu natuurlijk een rol spelen in die tentoonstelling.

Daarom was ik in Bolsward om het resultaat te bekijken en mee te nemen.

Met Jeffrey en Wesley bij hun speciale drukpers
Met Jeffrey en Wesley bij hun speciale drukpers

Kijk trouwens zelf maar eens op  www.photogifts.nl/foto-op-hout/ voor de mogelijkheden. Ik vind het echt fascinerend te zien wat tegenwoordig technisch allemaal kan. Als kunstenaar heb je daardoor zoveel meer mogelijkheden dan vroeger! Tot volgende week.

TOOS

http://www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein

Terug naar Fort Rammekens


Toegangspoort naar fort Rammekens
Toegangspoort naar fort Rammekens

Toeval bestaat. Net zoals de beroemde roman “Terug naar Oegstgeest” van Jan Wolkers. Een boek dat gedurende tientallen jaren te vinden was op de Nederlandse literatuurlijsten bij scholieren van Havo en VWO. Met “Terug naar Fort Rammekens” heb ik die boektitel maar even misbruikt in combinatie met dat toeval. Want hoe zit dat?

Nou, twee dingen, zoals oud-premier Joop den Uijl dat vroeger placht te zeggen.

Ten eerste. Voor mijn galerie Quadrige in Nice heb ik meegedaan met het illustreren van een nieuwe uitgave van de Ilias van Homerus. De voor de hand liggende volgende stap in dat project was natuurlijk de Odyssee, dat andere meesterwerk van de oude Griek. Die uitgave, ook weer als een zogenaamd livre d’art in zeer beperkte oplage, verschijnt volgend jaar. Met daaromheen exposities van de kunstenaars die de illustraties hebben gemaakt. Daarbij dus mijn persoontje. En dat persoontje is dan natuurlijk al aan het vooruit denken voor die tentoonstelling.

Daar kwam een paar maanden geleden plotsklaps interessant nieuws bij. Theater de Wegwijzer in het bij Middelburg gelegen Nieuw- en Sint Joosland gaat voor de maand augustus een grote theater/muziekvoorstelling “O die zee” opzetten. Een prachtige woordspeling natuurlijk op de Odyssee.’t Wordt een voorstelling die daar gedeeltelijk op is gebaseerd op een wel heel speciale locatie. Het recent gerestaureerde Fort Rammekens bij Ritthem.

Hé, had ik daar in 2011 niet de laatste grote solotentoonstelling voordat die restauratie begon? Allemaal elementen dus die een kruisbestuiving tussen dat project “O die zee” en mijn kunst voor de hand liggend maakten.

Hoofdbastion bij expositie "TOOS" in 2011
Hoofdbastion bij expositie “TOOS” in 2011

Vandaar dat ik recent terug was in Fort Rammekens. Samen met Trudi Warns van dat theater De Wegwijzer. Want er moesten plannen worden gesmeed. Uitkomst? Ik ga in ieder geval het hoofdbastion van het fort “aankleden” met mijn kunst. Kunst gebaseerd op de ideeën rond de Odyssee die ik toch al aan het ontwikkelen was vanwege die expositie volgend jaar in Nice.

Samen met Trudi Warns in hoofdbastion
Samen met Trudi Warns in hoofdbastion

Zeg dus maar eens dat toeval niet bestaat! Mooi is natuurlijk dat ik de ruimten van het hoofdbastion en de vele andere krochten in het fort al heel goed ken vanwege mijn tentoonstelling “TOOS” daar in 2011. Kijk maar eens naar de video van die expositie.

Zoals gewoonlijk staat die ook op YouTube http://youtu.be/b7-GT6c-wJk.  Net zoals nog een paar andere filmpjes over de voorbereidingen http://youtu.be/0iESmF2upvU en de opening  http://youtu.be/cHl39lNiNUM  van “TOOS“.

Rammekens 4

En wat maakt dit alles nog frappanter? Vanwege mijn activiteiten destijds in het fort begon ik dit blog onder de naam “TOOS in fort Rammekens”. Nu, in “TOOS& ART”, zal de komende tijd het fort vast wel opnieuw regelmatig opduiken in combinatie met “O die zee”. Tot volgende week.

TOOS

http://www.toosvanholstein.nl

http://www.toos.biz/

YouTube http://bit.ly/ij4Pag

Facebook http://www.facebook.com/TOOSvanholstein