Tagarchief: social media

Kerstaflevering: Maarten Luther en de Transaviaanse aflaten


Als ik een vliegticket boek naar Nice om weer eens lekker ongestoord te kunnen werken in mijn atelier daar doe ik dat bij Transavia. As ’t effe kan voor het laagste tarief, te weten € 29 enkele reis. Best te doen toch als je dat vergelijkt met een retourtje Middelburg-Groningen per trein van € 53? Maar dan moet je natuurlijk niet ingaan op blijkbaar onmisbare zaken als het aanbod van een parkeerplaats, een gereserveerde zitplaats, meer beenruimte, ruimbagage of reis en annuleringsverzekering. En ook niet op het aanbod om je CO2 uitstoot tijdens de vlucht af te kopen. Want naast Transavia moet ook het klimaat worden gered. Niet dat ze dan minder van die koolstofdioxide uitstoten, dat gaat natuurlijk niet lukken. Nee, dat geld wordt dan ergens in een heel ander deel van de wereld op een of andere vage manier gebruikt om daar die uitstoot te verminderen.

voorbeeld van middeleeuwse aflaat

Een soort Roomse aflaat dus waarmee je in de middeleeuwen de boetedoening voor je zonden kon afkopen. Bij Paus Transavia kun je nu dus op dezelfde manier je CO2-schuldgevoel weg poetsen. Die gedachte kwam plots op toen ik vorige week de expositie bezocht over Maarten Luther  in het Utrechtse Museum Catharijneconvent. Een tentoonstelling ter ere van het feit dat hij op 31 oktober, nu 500 jaar geleden, in het Duitse Wittenberg zijn beroemde en beruchte 95 stellingen op de deur van de kapel spijkerde. Althans, zo luid het aan enige twijfel onderhevige verhaal. Maar of dat getimmer nu wel of niet heeft plaats gevonden, één ding is zeker: het heeft heel wat gevolgen gehad.

introductievideo bij begin van de expositie
vroegste afbeelding van Luther

In zijn stellingen sprak de monnik Luther zich sterk uit tegen dat kerkgedoe met die aflaten. Als biechtvader maakte hij ’t regelmatig mee dat hij na de biecht geen boetedoening meer kon opleggen vanwege de door de gelovige gekochte aflaat die deze voor zijn neus heen en weer zwaaide . Van de opbrengst werd bijvoorbeeld de bouw van de nieuwe Sint Pieter kathedraal in Rome bekostigd. Een win-win situatie voor zowel zondaar als clerus. Maar niet voor al die Duitse keurvorsten die veel geld naar Rome zagen wegstromen. Dat was natuurlijk niet eerlijk, zij minder en de paus meer. Dit en nog heel veel andersoortige ongenoegens over de kerk zorgde ervoor dat Luthers stellingen in vruchtbare aarde vielen.

detail van 17de eeuws schilderij waarop Luther niet hamert maar schrijft op de kerkdeur

Over die achtergronden had ik graag nog wat meer willen zien en lezen, daar in het prachtige Catharijneconvent. Maar ik voelde me niet echt ‘opgetild’ door de kwaliteit van de getoonde kunst in samenhang met het grote aantal getoonde vlugschriften,boeken en bijbels. Wel geschriften die vaak gedrukt werden met gevaar voor eigen leven. Want de inquisitie zat ook niet stil. Maar de branding van het merk Luther door zijn gebruik van kunst en de moderne social media destijds, zoals die nieuwe boekdrukkunst, bracht een niet meer te stoppen proces op gang. Binnen vijf jaar was hij de meest gelezen auteur in Duitsland. Mee ook dankzij zijn designer Lucas Cranach, zowel een bekend kunstenaar als ook plaatsgenoot. Die Cranach heeft niet alleen tientallen schilderijen van Luther gemaakt maar ook veel prenten in grote oplage. Naast, ook niet te vergeten, prachtige houtsneden als titelblad bij Luthers geschriften en de door hem uit het Latijn in het Duits vertaalde bijbel. Daardoor kon eindelijk iedereen die het lezen machtig was het Oude en Nieuwe Testament bestuderen.  En kon je ook nog een 16de eeuwse poster van je grote held aan de muur hangen.

laatste portret dat Cranach maakte van Luther in 1546, het sterfjaar van Luther
door Luther in het Duits vertaalde bijbel met houtsnede van Cranach
rechts ets van de heilige Hiëronymus (naar Dürer) die bijbel in het Latijn vertaalt, links Luther in dezelfde setting als de heilige terwijl hij de bijbel in het Duits vertaalt
verbranding van de eerste vrouwelijke Lutherse martelaar, Wendelmoet Claesdochter in Den Haag 1527
beeldenstorm

Dat alles wordt op de expositie goed uitgelegd, maar een aantal andere onderwerpen komt er toch wat karig af. Want hoeveel oorlogen zijn er niet ontstaan door de Reformatie die Luther op gang bracht en hoeveel slachtoffers zijn er wel niet gevallen in de naam van God?  En wat te denken van al die verbrandingen van ketters en van de beeldenstormen waarbij gigantisch veel kunst is vernield? Hoe zit dat nou met die uit de geloofsstrijd ontstane Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden waar we uiteindelijk meer zagen in de op Luther voortbordurende Zwitser Calvijn? Waarom werd Nederland calvinistisch en is de kerk in Duitsland en Scandinavië vooral Lutheraans ? Kijk maar eens op de interessante kaart hieronder die op de expositie hing.

jaar 1575: lichtblauw calvinistisch, blauw Lutheraans, beige Rooms, wit rechtsonder islamitisch

Ziet Europa er qua geloofsbeleving niet nog vrijwel hetzelfde uit als toen in 1575? Frappant toch! Voor mij dus een expositie met plussen en minnen. Maar zeker interessant. En in ieder geval ook nog nuttig voor de bezoekers die daar rondliepen en die, zo hoorde ik, dachten dat de Jodenvervolging pas was ontstaan in de tijd van Luther, mede vanwege zijn negatieve houding tegenover hen.

Calvijn links en Luther rechts op spiegelgravures
Christus als goede herder voor de kinderen en de gewone mens, de paus uit het dakraam die met goud en zilver de priester op het dak lokt
Luther en Calvijn rechts winnen het met hun bijbel van de kerkschatten van de paus links

Dan nog iets ander wonderbaarlijks. Over die moderne CO2-aflaten bij Transavia. Die zijn namelijk inclusief BTW terwijl over vliegtickets die belasting nog steeds niet wordt geheven. Net zo min als over vliegtuigbrandstof belasting wordt betaald. Valt dat nou ook onder moderne klimaataflaten? Best interessant om daar over na te denken als je bij de benzinepomp staat te tanken. Tot volgende week.

TOOS

Advertenties

De traditionele TOOS-doodle


Ik weet ’t nog goed. We schrijven januari 2007. Ik ben te gast bij het internationale PETS-congres in Kopenhagen. Een wereldwijd congres voor de huisdierenindustrie waarvoor ik een aantal keer de zogenaamde PETS-Award heb gemaakt. Een schilderij als prijs voor het bedrijf dat tijdens het congres de beste presentatie houdt. Maar dat terzijde.

Op dat congres kwam ik in gesprek met een Amerikaan die trots zijn nieuwste aanwinst toonde. De allereerste versie van de iPhone , net op de markt gekomen. Al heel handig stond hij ter demonstratie met zijn wijsvinger te vegen op het aanrakingsscherm. De term swipen moest toen, volgens mij, nog worden uitgevonden. Ook toonde hij hoe je met duim en wijsvinger foto’s en tekst kon vergroten of verkleinen. Echt magisch. Tegenwoordig allemaal gesneden koek, toen volstrekt revolutionair.

doedel1a

Door naar 2010. Ik ben op bezoek in de USA bij Jeff, mijn galerist destijds in Phoenix (Arizona). Hij wist iets prachtigs voor me. Wij naar zo’n gigantisch grote elektronicazaak waar ze in Amerika patent op lijken te hebben. En daar lag ie, de iPad. De allereerste tablet met ook weer zo’n magisch scherm. Maar dan een stuk groter. Ik was gelijk verkocht. Want je kon er namelijk ook op schilderen. Met je vingers! Maar dan wel zonder ze vies te maken. Zo’n iPad maakte dus gelijk de oversteek met mij terug naar Nederland.

Kun je je nu de wereld nog voorstellen zonder smartphone en tablet waarvan de iPhone en iPad de eerste waren? Kijk om je heen op straat, op kantoor, in de bibliotheek, in het restaurant, bij een boot met vluchtelingen, midden in de Sahara of waar dan ook. ’t Is net of die dingen er altijd al zijn geweest. Met recht revolutionaire vindingen waarvan we tot voor tien jaar niet wisten dat we ze heel erg misten en dus absoluut nodig hadden. Maar Steve Jobbs van Apple wist dat wel. De rest is geschiedenis en toekomst.

Toen ik met die iPad in Nederland terug was, ben ik gelijk gaan doedelen. Mijn TOOS-doodles ontstonden. Eigenlijk kleine kunstwerkjes. Meestal gemaakt met Doodle Buddy, een programma dat ik er in Amerika gelijk al op had gezet. Nu zijn er overigens veel geavanceerder programma’s beschikbaar. Vooral rond mijn grote expositie “TOOS” in Fort Rammekens bij Ritthem in 2011 heb ik er heel wat van gemaakt en op social media gepubliceerd. Gewoon voor de lol. Maar die doodles vielen zo in de smaak dat er een traditie uit is ontstaan.

de Toos-doodle van vorig jaar
de Toos-doodle van vorig jaar

Elk jaar in december zet ik er eentje in hogere resolutie op internet. Die is dan voor iedereen volledig vrij te downloaden of te kopiëren en te gebruiken als afbeelding bij de persoonlijke wensen voor de feestdagen en het nieuwe jaar. Met eventueel eigen kunstzinnige en teksttoevoegingen erbij voor de persoonlijke toets. Daarom heb ik de doedel dit jaar heel bewust ook in maar één kleur gedaan. Dan is het makkelijker er iets aan toe te voegen. Om een oude reclamekreet te parafraseren door Maggi  in Toos te veranderen: een beetje van Toos en een beetje van mezelf. Want daar is die eindejaars TOOS-doodle juist voor bedoeld. De nieuwe staat hieronder.

de nieuwe TOOS-doodle voor 2016/2017
de nieuwe TOOS-doodle voor 2016/2017

Ga naar http://bit.ly/2gEOaeg op Dropbox en daar vind je ‘m in hoge resolutie. En mocht je ‘m inderdaad gaan gebruiken met nog een eigen toevoeging erbij? Dan zou ik het heel erg leuk vinden er zelf ook een te ontvangen. Of dat nu via internet of met de “echte” post is. Tot volgende week.

TOOS